Terug naar overzicht
Achtergrond
17 februari 2012

Energie en armoede

Wat betekenen termen als 'energiearmoede', 'brandstofarmoede' en 'verwarmingsarmoede'?

Als het gaat om de betaalbaarheid van energie worden soms de termen ‘energiearmoede’, ‘brandstofarmoede’ en ‘verwarmingsarmoede’ gebruikt. Wat houden deze begrippen precies in?

 

Verwarmingsarmoede

In Noord-West Europa beschikken veruit de meeste huishoudens over de aansluiting op energievoorzieningen. Toch zijn er huishoudens die lijden aan zogenaamde ‘brandstofarmoede’ (vanuit het Engelse fuel poverty) vanwege de combinatie van lage inkomsten, slechte isolatie en hoge energieprijzen. Er is sprake van brandstofarmoede als een huishouden zicht niet de kosten van voldoende verwarming kan veroorloven. De term ‘verwarmingsarmoede’ dekt de lading van het probleem dan ook beter.

 

Een bijkomend probleem voor huishoudens met lage inkomens is dat zij vaak geen geld hebben om hun huis goed te isoleren. Hierdoor blijven de energiekosten hoog. Volgens de definitie in het Verenigd Koninkrijk gaat een huishouden gebukt onder verwarmingsarmoede als meer dan tien procent van het budget besteed wordt aan energiekosten voor een redelijke verwarming van het huis.

 

In een onderzoek in het Verenigd Koninkrijk wordt geschat dat daar jaarlijks ongeveer 2.700 doden vallen door verwarmingsarmoede. Vanwege de hoge energiekosten willen deze mensen de verwarming niet hoger zetten. Zij zouden anders bijvoorbeeld geen eten kunnen kopen doordat de energierekening teveel beslag legt op het huishoudbudget. Door de kou krijgen zij vervolgens gezondheidsproblemen, zoals infecties aan de luchtwegen of hart- en vaatziekten, waaraan zij uiteindelijk komen te overlijden.

 

Nederland

Uit een Belgisch rapport blijkt dat begrippen als ‘verwarmingsarmoede’ in Nederland zo goed als onbesproken zijn. Problemen met hoge energierekeningen zijn onderdeel van bredere maatschappelijke thema’s zoals energiebesparing en algemene armoedebestrijding.

 

In Nederland mogen huishoudens met betalingsproblemen in de wintermaanden niet worden afgesloten van gas en elektriciteit. Een voorwaarde voor deze regeling is dat de betrokkenen schuldhulpverlening accepteren.

 

Energiearmoede
De term ‘energiearmoede' wordt door het Internationaal Energie Agentschap (IEA) gebruikt als het gaat om mensen die geen, of slecht, toegang hebben tot energievoorziening. Hiervan is voornamelijk sprake in Derde Wereldlanden. Maar liefst 1,4 miljard mensen hebben volgens het IEA geen toegang tot elektriciteit.

 

Lees hier een rapport van het IEA over hoe energie wereldwijd beschikbaar kan worden gemaakt

 

Een voorbeeld van energiearmoede is dat huishoudens niet kunnen koken op gas of elektriciteit, of dat het ontbreekt aan voldoende licht om ook na het ondergaan van de zon nog productief te kunnen zijn. Een ander voorbeeld is de kostbaarheid of schaarste van brandstof voor transport. Dit belemmert arme gezinnen om economische activiteiten te ondernemen. Gebieden met grootschalige energiearmoede kunnen zich dan ook niet of nauwelijks ontwikkelen.

 

Volg ons op Twitter: @energiepodium

 

Lees meer:

European Fuel Poverty and Energy Efficiency Project, Diagnoses of causes and consequences of fuel poverty in Belgium, France, Italy and United Kingdom.

Centre for Analysis of Social Exclusion, Fuel Poverty, the problem and its measurement.  

BBC, Rising energy bills causing fuel poverty deaths.

Université Libre de Bruxelles en Universiteit Antwerpen, Energiearmoede in België.

Overheid.nl, Regeling afsluitbeleid voor kleinverbruikers van elektriciteit en gas.

Internationaal Energie Agentschap, World Energy Outlook 2010 Executive Summary.

Wereld Economisch Forum, Energy Poverty.

UN Millenium Project, Energy Services for the Millennium Development Goals.