Terug naar overzicht
Sible Schöne
14 maart 2017

Bedrijfsleven wil icoonprojecten, wetenschap wil kennisdeling

Sible Schöne over communiceren over het klimaat

Onlangs organiseerden de SER en de WRR een bijeenkomst over de governance van het nationaal klimaatbeleid. Opvallend daarbij was de nadruk op aansprekende grootschalige icoonprojecten, maatschappelijk draagvlak en lerende gemeenschappen. Daarbij was er veel steun om de indeling van de energieagenda in de vier deelterreinen hoge temperatuur warmte, lage temperatuur warmte, elektriciteit en transport te volgen. De suggestie kwam om daar als vijfde thema het onderwerp voeding aan toe te voegen. En negatieve emissies, zou ik zeggen.

Met name het bedrijfsleven pleit voor icoonprojecten. Succesvolle voorbeelden zijn de grootschalige introductie van wind op zee en de doorbraak van zonne-energie in Duitsland en LED-technologie. Deze drie voorbeelden maken meteen duidelijk dat het om iets anders gaat dan de vele demonstratieprojecten, waar ons land goed in is. Het gaat om opschaling, grootschalige marktintroductie, kostenreductie en idealiter een verdienmodel voor Nederlandse bedrijven.

Vanuit de wetenschap wordt met name het belang van lerende gemeenschappen benadrukt. Maar hoe creëer je deze? In mijn ogen gaat het daarbij om de combinatie van een heldere ambitie en veel aandacht voor kennisontwikkeling, kennisdeling en daarmee samenhangend de ontwikkeling van beleid, waarmee de lerende gemeenschap door kan.
“Het ministerie dat probleemeigenaar is (IenM) is een ander dan het ministerie dat werkt aan de oplossingen (EZ)”

De gemeenschap van lokale energie-initiatieven is een mooi voorbeeld. De ambitie is een duurzame woonomgeving. Via HIER opgewekt is er veel aandacht voor kennisdeling en de inmiddels goed werkende postcoderoosregeling zorgt ervoor dat de zonneprojecten als paddenstoelen uit de grond schieten.

Een tweede voorbeeld is de CO2-Prestatieladder. De ambitie is een klimaatneutrale infrastructuur. Alle gecertificeerde bedrijven zijn verplicht te werken aan kennisontwikkeling en kennisdeling. Dat gebeurt onder andere doordat ze inzicht moeten geven in hun footprint, de maatregelen die ze nemen en hun impact in de keten. Deze ontwikkeling van een lerende sector kan echt gaan vliegen nu ook opdrachtgevers, zoals ProRail, het ministerie van IenM en Renkum als eerste gemeente een certificaat halen. Zo kan het gesprek echt van de grond komen.

Een derde voorbeeld is de gemeenschap die het laatste jaar is ontstaan rond wonen zonder aardgas. Een helder, aansprekend perspectief. Het is ongelooflijk hoe snel dit onderwerp wordt opgepakt. Laten we hopen dat het volgend kabinet de gemeenten niet alleen het mandaat (= de opdracht) geeft dit te doen, maar ook zorgt voor voldoende capaciteit, budget voor leerprojecten en een programma gericht op kostenreductie.

Tot slot draagvlak. Als klimaatverandering het belangrijkste probleem is, is het wel belangrijk dat de samenleving dit begrijpt. In feite zijn er twee problemen. Het eerste is dat de enorme urgentie van het probleem onvoldoende is doorgedrongen bij brede lagen van de bevolking. Het tweede is dat het de vraag is of er voldoende draagvlak voor het beleid is als de maatregelen zichtbaar geld gaan kosten, heel zichtbaar worden (sterke groei wind op land) en mogelijk gedragsverandering vragen (vlees, vliegverkeer).

Een belangrijk onderdeel van de oplossing is de gedachte om het probleem in samenhang met maatregelen en concrete oplossingen te noemen. Dit geeft een positief gevoel mee aan zowel de praktische actie als het probleem: de maatregel mag misschien geld kosten of even lastig zijn, maar je doet het ergens voor. Het probleem is geen onoplosbaar ver weg probleem meer, maar iets waar je aan werkt. Dit klinkt simpel, maar is in de praktijk lastig. Het ministerie dat probleemeigenaar is (IenM) is een ander dan het ministerie dat werkt aan de oplossingen (EZ). En de partijen van het Energieakkoord zijn tot nu toe ook niet echt in staat om tot een gezamenlijke afspraak dat er bij maatregelen en oplossingen ook over het klimaat gecommuniceerd wordt, of het nu gaat om wind op zee of de voorlichtingscampagne over energiebesparing. Als we begrijpen dat draagvlak een thema wordt, moet daar toch verandering in kunnen komen.

Sible Schöne is Programma Directeur van HIER Klimaatbureau. Op Twitter is hij actief onder @HIERisSible