Terug naar overzicht
Joris Wijnhoven
13 juli 2017

Greenpeace: “Belast kerosine, niet zonnestroom”

Joris Wijnhoven: "Hef geen belasting op zelfopgewekte stroom"

Deze week stuurde minister Kamp een brief aan de Tweede Kamer over de toekomst van de zogenaamde salderingsregeling. Voor de leken: die regeling komt erop neer dat een burger geen energiebelasting hoeft te betalen over zelfopgewekte (zonne-)stroom. Ook niet voor het deel dat hij of zij op enige moment overhoudt, aan het net levert en er op een ander moment weer vanaf haalt. Nu zonnepanelen almaar goedkoper blijven worden, ben je een dief van je portemonnee als je er géén op je dak legt, want je geld rendeert zo beter dan op de bank. Bij een beetje geschikt dak verdien je de investering doorgaans in een jaar of zeven terug. Onderzoeken én de praktijk laten zien dat veel particulieren dat acceptabel vinden: al 400.000 huishouden legden panelen neer.

Omdat de verwachting is dat er nog veel meer burgers tot aanschaf zullen overgaan als de businesscase verder verbetert, kondigde minister Kamp (zonder zich er spijkerhard op vast te leggen) aan dat de huidige gunstige regeling tot 2023 blijft bestaan. Goede zaak natuurlijk en de hele zonnesector reageerde tevree en blij: de energie-doe-het-zelver kan weer effe vooruit, de installateurs idem dito. Bovendien had de Tweede Kamer al eens per motie uitgesproken dat het deze kant op zou moeten, dus de politieke ruimte was er ook. Heel veel geld is er nu ook weer niet mee gemoeid, want in 2020 loopt de fiscus (vanuit hun optiek gezien) rond de 200 miljoen per jaar mis. Geen bedragen om perse te willen binnenharken en je zo de toorn van half zelf-opwekkend Nederland mee op de hals te halen.
“Er wordt voor de middellange termijn aangestuurd op versobering van de salderingsregeling”

Wat in de media echter onderbelicht bleef, is dat de regeling na 2023 wel degelijk op de schop gaat. Want hoewel Kamp netjes aangaf dat de keuzes aan een volgend kabinet zijn, presenteerde hij een aantal hervormingsvarianten, voorzien van een duidelijk stempel: "doe deze maar". Er wordt voor de middellange termijn aangestuurd op versobering van de regeling, die erop neerkomt dat de zelf-opwekker energiebelasting gaat betalen over (op zijn minst) een deel van de zelf-opgewekte stroom. Dat vloeit voort uit de ambtelijk redenering dat je fiscale regels nooit zo moet vormgeven, dat je méér voordeel aan iemand geeft dan strikt gezien noodzakelijk om iemand te verleiden tot een investering over te gaan. Stel dat iemand bereid is een terugverdientijd te accepteren van zeven jaar, dan vinden zulke marktfundamentalisten het jammer als een regeling ertoe leidt dat een set panelen al in vijf jaar is terugverdiend. Dat noemen ze oversubsidiëring.

En dat vinden wij bij Greenpeace nogal curieus. Want wat is nou precies het probleem als mensen op termijn een centje overhouden aan het opwekken van schone stroom? De kans is bijvoorbeeld best groot dat ze die uitgespaarde euro's zullen besteden aan het isoleren van hun woning. Omdat ze de smaak te pakken hebben en ook hun gasrekening omlaag willen brengen. Zonnepanelen-eigenaars zijn immers pioniers op het gebied van energie en besparing.

Een principiële kant zit er ook aan: waar bemoeit de overheid zich eigenlijk mee? Als je een bloemkool teelt komt de fiscus toch ook niet langs om er belasting over te heffen? Daar wordt dan tegenin gebracht dat zelf-opwekkers wel degelijk gebruik maken van het net om hun stroom ‘tijdelijk' op te stalle. Klopt, maar reken hem daar dan voor af via de netvergoeding. Dat rechtvaardigt nog geen zonne-taks.

Bovendien is het best raar om datgene te belasten wat je juist graag wil. ECN laat in een rapport dat ten grondslag ligt aan de brief van Kamp zien, dat de verdere uitrol van zonnepanelen de nodige vertraging oploopt bij versobering van de fiscale regels: een bepaalde groep die best panelen wil, zal zijn investeringsbeslissing namelijk uitstellen. Dat is jammer, want we lopen al zo vreselijk achter op onze doelen voor schone energie.

Zorgen over de schatkist zijn zeer begrijpelijk, maar belast dan datgene wat je wil ontmoedigen een beetje extra: het gebruik van fossiele energie. Kerosine bijvoorbeeld is sinds jaar en dag belastingvrij. We gaan toch niet meemaken dat dat zo blijft, terwijl er op termijn wel sprake is van een zonnetaks? Als er in Nederland één product overgesubsidieerd is, dan zijn het vliegtickets wel.

Joris Wijnhoven is Campagneleider klimaat en energie bij Greenpeace. Op Twitter is hij actief onder @JorisW_GP