Terug naar overzicht
Lot van Hooijdonk
19 december 2018

Van turfland naar windmolenland

Lot van Hooijdonk: Een veranderend energielandschap is van alle tijden. Verandering moeten we niet tegenhouden, maar aangrijpen om een mooi, nieuw landschap te maken voor de 21 eeuw

Zonnepanelen op daken, windmolens in het open land en installaties die warmte uit de grond halen; de behoefte aan energie heeft het landschap de afgelopen eeuwen veranderd en zal dat ook in de toekomst doen. Voor turf werden de gaten gegraven waar nu het water ligt van de recreatieplassen, de zoektocht naar gas zorgde voor pompen in het landschap en trillende grond in Groningen en nu staan we aan de vooravond van een nieuwe transitie waarbij in Nederland vooral zonnepanelen en windmolens het beeld zullen bepalen. We moeten wel, omdat het klimaat erdoor verandert én omdat alles bijna op is. Het turf is opgestookt, veel bomen zijn gekapt en ook het gas raakt op.

 

De energietransitie van onder meer gas naar duurzame energiebronnen is daarmee opnieuw een kentering die ook van invloed zal zijn op hoe de wereld eruitziet. Dat heeft impact op ieders leven en geeft overheden de verantwoordelijkheid om hier zorgvuldig mee om te gaan, en tegelijkertijd te zorgen dat we niet stil blijven staan en de transitie wel maken.

 

De duurzaamheid en het nut van vernieuwbare energiebronnen als zon, wind en water wordt door weinigen betwist, maar die houding verandert zodra dit soort energiebronnen ergens moeten worden geplaatst. Zonnepanelen sneuvelen in de welstandscommissie van het beschermd stadsgezicht en windmolens roepen weerstand op uit vrees voor overlast van lawaai of een ‘verpest' uitzicht. Waterkrachtcentrales en biomassa hebben als nadeel dat ze van grote invloed zijn op de natuur en soms meer schade aanrichten dan ze voorkomen. Geothermie is nog te onbekend om te gelden als serieus alternatief voor fossiele brandstoffen.

Na afgegraven turfland en bevend gasland, zijn een paar windmolens aan de horizon zo slecht nog niet

En dan hebben we het nog niet eens gehad over de veranderingen aan woningen die nodig zijn om de nieuwe energie te ontvangen én te behouden. Isolatie van woningen om het energieverbruik terug te dringen is minstens even belangrijk als de duurzaamheid van de bron. Dat betekent dat bijna alle huizen in Nederland forse verbouwingen moeten ondergaan. Ook het aangezicht van de bebouwing verandert dus.

 

Deze grootschalige verbetering van huizen is vergelijkbaar met de stadsvernieuwing die sinds de jaren zestig van de vorige eeuw arbeiderswijken een nieuw aangezicht gaf en daarmee ook de trots in de wijken terug bracht. De energietransitie is daarmee ook een kans voor bewoners om hun wijk een nieuw gezicht te geven. Voor de uitvoering zijn banen nodig; een mooie uitdaging voor de bewoners van de wijk.

 

Het Nederland van aardgas en vrijblijvende, kleinschalige duurzame alternatieven moet in rap tempo veranderen in een Nederland dat met grootschalige duurzame energiebronnen afstevent op de doelen van het klimaatakkoord van Parijs. In 2015 zetten 174 wereldleiders hun handtekening onder de afspraak om de opwarming van te aarde tussen 2020 en 2050 te beperken tot maximaal twee graden. Zo'n radicale omslag is moeilijk, maar moeten we nu wel in gang zetten. Overheden, energiemaatschappijen én bewoners. Een veranderend energielandschap is van alle tijden. Verandering moeten we niet tegenhouden, maar aangrijpen om een mooi, nieuw landschap te maken voor de 21 eeuw. Na afgegraven turfland en bevend gasland, zijn een paar windmolens aan de horizon zo slecht nog niet.

 

Lot van Hooijdonk is wethouder duurzaamheid, mobiliteit en milieu voor GroenLinks in de gemeente Utrecht. Op Twitter is ze te volgen via @lotvanhooijdonk.