Zoeken

Jos Cozijnsen spreekt Yvo de Boer en Bert Metz over Doha

Auteur

Jos Cozijnsen

"Klimaattoppen volgen voorspelbaar patroon"

Jos Cozijnsen spreekt een aantal smaakmakers op de klimaattop in Qatar. In het laatste deel van de interviewserie vanuit Doha maakt hij met twee van de belangrijkste Nederlandse smaakmakers van de klimaatonderhandelingen de balans op. Klimaatveteranen Yvo de Boer (KPMG) en Bert Metz (European Climate Foundation) delen hun ervaring. Waar liep het onderhandelingscircus spaak en kan het anders?

Yvo de Boer: "Op de tweede maandag breekt altijd de pleuris uit"
"Het ziet ernaar uit dat het weer blessuretijd wordt", zegt Yvo de Boer aan het begin van ons interview. De klimaattoppen kennen volgens hem altijd eenzelfde dynamiek. "Gevechten om de agenda in het begin, dan gaan ambtenaren opgewekt aan de slag, in het weekend frustratie dat het te langzaam gaat", schetst hij. "Op de tweede maandag breekt de pleuris uit, dan komen de ministers en kost het heel veel moeite om de vaart er weer in te krijgen. Er is altijd wel een aantal ministers dat een deal bereikt, waarna het lastiger blijkt om ook iedereen daarachter te krijgen." Tot slot, zegt Yvo, "Volgt er nog een rommelige serie laatste vergaderingen. Ik denk dat een resultaat net zo goed of beter bereikt kan worden door de toppen te beperken tot één week en de ambtelijke vergaderingen in mei te houden. Want ambtenaren blijven dooronderhandelen, als er nog tijd is."

Als ik Yvo vraag of hij nog een tip heeft voor zijn opvolger Christiana Figueres als Executive General van het VN Klimaatverdragssecretariaat, zegt hij: "Ik heb een stom idee: er moet dit jaar besloten worden dat er volgend jaar besloten wordt wat er in 2015 in het nieuwe verdrag geregeld gaat worden." Aan de slotteksten te zien, blijkt Yvo een goede voorspeller te zijn.

Bert Metz: "Het is fout gegaan in Montreal (2005)"
Bert Metz, die nu als fellow vanuit de European Climate Foundation concepten aanlevert over energietransitie, spreekt over het groeiende besef dat het maar niet lukt om tot strengere afspraken te komen: "Het is eigenlijk fout gegaan op de Klimaattop in Montreal (2005). Het was toen duidelijk dat de VS bij het Kyotoprotocol had afgehaakt. Het land wilde geen verplichtingen zonder dat China die ook kreeg. Naast een onderhandelingsgroep die ging praten over verlenging en aanscherping van het Kyotoprotocol, werd toen een discussieplatform gecreëerd waarin over verdere verplichtingen voor alle landen zou worden gepraat.

Op de klimaattop in Bali is in het Bali Action Plan (2007) deze tweedeling geformaliseerd: enerzijds een aanscherping van de verplichtingen van industrielanden (en dus niet voor de ontwikkelingslanden die ook partij zijn bij het Kyotoprotocol), anderzijds afspraken over acties door ontwikkelingslanden en de VS, met financiële en technische steun van de industrielanden.

In Kopenhagen (2009) is geprobeerd deze twee paden weer samen te voegen. Dat is niet gelukt. Het is daarna eigenlijk nooit meer goed gekomen. Het had vanaf het begin één onderhandelingstraject moeten zijn. Want de bedoeling van het Kyotoprotocol was oorspronkelijk om in de tweede periode (na 2012) alle landen, dus ook de ontwikkelingslanden verdere stappen te laten maken, zij het wel naar draagkracht.

Met de tweedeling ontstond niet alleen een complexe en vrijwel onwerkbare structuur, ook weigerden de ontwikkelingslanden te praten over verdere stappen. Op hun beurt accepteerden de industrielanden dit weer niet. Het resultaat was rommelig: een serie vrijwillige toezeggingen in Kopenhagen in 2009 en een besluit in Durban in 2011 om (met een beperkt aantal industrielanden) het Kyotoprotocol te verlengen (met details besloten in Doha) en te gaan onderhandelen over een nieuw verdrag voor alle landen voor na 2020. Kortom, het zijn tien verloren jaren geweest."

Bert Metz: Dezelfde mensen, dezelfde punten"
Ik vraag Bert of hij niet een hekel heeft gekregen aan sommige mensen die de boel traineerden. Nou, zegt hij: "Ik voelde bij mij de haren gelijk omhoog gaan staan toen ik deze week merkte dat vijftien jaar na de overeenkomst over het Kyotoprotocol nog steeds dezelfde mensen hetzelfde punt maken en de boel vertragen."

Metz wijst er op dat er in de praktijk, ver van de onderhandelingen, uitstekend klimaatbeleid wordt gevoerd, bijvoorbeeld in Kenya. "Zij presenteerden een uitstekend nationaal klimaatplan in de marge van de conferentie. De duurzame ontwikkelingsvisie van de regering, de goede organisatiegraad en bescheiden assistentie van het Climate and Development Knowledge Network waren daarbij belangrijke factoren. Het gaat goed omdat de duurzame ontwikkeling voorop staat. CO2-reductie is niet het eerste doel, maar die wordt wel bereikt.

Ontwikkelingslanden hebben ook meer direct belang bij ontwikkeling dan bij klimaatbeleid. En ook de rijkere landen als Saoedi-Arabië en Qatar, die vroeger niets met klimaatbeleid te maken wilden hebben, nemen nu bescheiden stappen. "Ze zien dat CCS, naast CO2-reductie, ook tot meer olieopbrengst kan leiden en dat ze ook kunnen verdienen aan export van zonne-energie. Vroeger wilden ze niet nadenken over diversificatie van hun economie."

Yvo De Boer: "Perspectief ontwikkelingslanden verandert"

Ook Yvo merkt dat de dynamiek aan het veranderen is."De ontwikkelingslanden vonden tien jaar geleden dat het klimaatprobleem een probleem van de rijke landen is, wat ook door hen is veroorzaakt. Nu bemerkt het Zuiden zelf de klimaatproblemen. Ze hebben ecologische en economische schade en dus een belang bij krachtig klimaatbeleid. Dat is wel een ander perspectief."

De Boer zegt ook de rol van de VN anders wordt. "Klimaattoppen gaan nu voor 98 procent over implementatie; eerder ging het over doelen. En op die implementatie is nog heel te winnen en heel veel te doen. Om klimaatbeleid verder in de praktijk te brengen, kan er vanuit bedrijven veel bijgedragen worden; ook vanuit KPMG", waar Yvo nu Global Advisor on Climate Change and Sustainability is.

Jos Cozijnsen is zelfstandig adviseur emissierechten.

Volg Energiepodium op Twitter: @energiepodium

Jos Cozijnsen

Jos Cozijnsen is Carbon Specialist bij de Climate Neutral Group. Op Twitter is hij actief onder @timbales