Zoeken

Knagende klimaatkwesties voor kamikazeconservatieven

Auteur

Jan Paul van Soest

Jan Paul van Soest: "De atmosfeer is als een zich met broeikasgassen vullende badkuip"

Haast iedereen haalt zijn schouders op als weer eens een nieuw klimaatrapport van het IPCC is verschenen en gaat over tot de orde van de dag: treinen laten rijden, Kamervragen stellen, patiënten opereren en Sinterklaasintochten verpesten.

Op 2 november verscheen het 116 pagina's tellende Syntheserapport van het IPCC, dat de eerder verschenen hoofdrapporten I (de natuurwetenschappelijke basis), II (impacts en adaptatie) en III (mitigatie) bestrijkt. Voor de gehaaste lezer die dan tenminste nog wil weten waarover ‘ie zijn schouders ophaalt: de Britse hoogleraar Piers Forster vatte het syntheserapport samen in 18 tweets.
Er is veel over het syntheserapport te zeggen, al wordt er naar mijn smaak veel te weinig over gezegd. Wat is de oogst? Een paar berichten in de kranten, die net zo gemakkelijk weer worden tegengesproken door een paar amateur-klimaatkletsers die de essentie van de klimaatproblematiek niet wensen te vatten, en die (hoor en wederhoor! Elke mening moet gehoord kunnen worden! Ook als deze volslagen ongefundeerd is!) net zo veel ruimte krijgen als de klimaatwetenschappers. Deze praktijk leverde dit keer wel een lichtpuntje op: de Ombudsvrouw van de Volkskrant concludeert dat opiniestukken waarvan vermoed mag worden dat er met feiten wordt gerommeld aan een gespecialiseerde redacteur moeten worden voorgelegd.

Op een eenmalige Achterkant van het Gelijk onder leiding van Marcel van Dam na, blijft een wezenlijke discussie over de implicaties van klimaatverandering voor bijvoorbeeld ons energiesysteem uit. Die zijn echter niet mals.
Cruciaal is het Carbon Budget, de maximale hoeveelheid die nog in totaal, cumulatief, dus niet jaarlijks, in de atmosfeer kan worden geloosd op straffe van overschrijding van een maximaal aanvaardbare temperatuurstijging.

““Plus 3 graden? Plus 4? Plus 5?””

De atmosfeer is te zien als een zich met broeikasgassen vullende badkuip. De koolstofkraan staat wijd open, en gaat trouwens elk jaar weer nog verder open, terwijl de afvoer zeer beperkt is. Vooral de emissies door kolengebruik groeien hard, maar die van olie, gas en cementproductie kunnen er ook wat van.
Het niveau in de badkuip, niet de instroomsnelheid, bepaalt de uiteindelijke mate van opwarming. In de badkuip zijn niveaustreepjes te zetten die overeenkomen met het aantal graden opwarming. Wetende wat er jaarlijks instroomt, hoe snel de groei van de instroom is, wat uitstroomt en hoe hoog het niveau in de badkuip nu al is, kan worden berekend hoe veel broeikasgassen nog maximaal mogen instromen wil een als linke soep te betitelen opwarmingsniveau niet worden overschreden.
Het IPCC heeft die sommen gemaakt. U zegt het maar: 2 graden, zoals de wereldleiders hebben afgesproken? Dan moet bij de huidige groei van de instroom de kraan in 2032 dicht zijn. Zouden we nog tot 2020 door blijven groeien, dan moet vanaf dan jaarlijks 6% minder worden uitgestoten.
Ziet u voor zich dat dit gaat gebeuren? Ik niet, hoe graag ik ook zou willen. Er ligt zoveel kapitaal en daarmee zoveel belangen vast in winningsinstallaties, raffinaderijen, pijpen, vloten, centrales en zo meer dat het praktisch ondenkbaar is dat de kentering van 2-3% uitstootgroei per jaar naar een afname rond 2020 zal beginnen. En dan daarbij zit er nog eens een veelheid van fossiele brandstoffen onder de grond die de eigenaren, in het algemeen landen meer dan bedrijven, maar wat graag naar boven willen trekken. Dat geldt vooral als kamikazeconservatieven als Stephen Harper (Canada) en Tony Abbott (Australië) en ravagerepublikeinen als Jim Inhofe (senator VS) aan de macht zijn.

En dus? Plus 3 graden? Plus 4? Plus 5? Er circuleren verschillende calculators op het internet waarmee iedereen op zijn eigen wijze de planeet kan koken.

Logischerwijze zouden deze vooruitzichten moeten leiden tot boosheid, gevoelens van onmacht, ongemakkelijke gedachten over de eigen rol en zo meer, bij in elk geval politici en producenten én gebruikers van energie. Maar ik merk dat haast nergens. De treinen moeten rijden, de kamervragen van het lid-Madlener over het gebruik van de spitsstrook als boetefuik moeten beantwoord worden alsmede de kamervragen van het lid-Thieme over het afschieten van welgeteld één bijna-verdronken vos, een patiënt moet van zijn blindedarm worden verlost, en o ja, de Sinterklaasintocht moet nog even worden verziekt. We hebben véél belangrijker zaken aan ons hoofd dan klimaat.

Jan Paul van Soest is partner bij De Gemeynt, samenwerkingsverband van adviseurs, denkers en entrepreneurs, zie www.gemeynt.nl

Jan Paul van Soest

Jan Paul van Soest is partner bij De Gemeynt, samenwerkingsverband van adviseurs, denkers en entrepreneurs, zie www.gemeynt.nl