Zoeken

Lof der haalbaarheid

Auteur

Anton Buijs

Het Klimaatakkoord is allesbehalve perfect, maar voorlopig het hoogst haalbare, stelt Anton Buijs. Het akkoord typeert volgens hem het succes van het Nederlandse poldermodel. Hij wijst op situaties in andere landen en stelt dat wij met onze overlegcultuur blij mogen zijn.

Bert Wagendorp pleitte onlangs in zijn Volkskrantcolumn voor de oprichting van een oogverblindend monument voor onze parlementaire democratie, dat juist in het buitenland bewondering zou moeten wekken. Dit naar aanleiding van het gedoe rond de voorgenomen renovatie van het Binnenhof, dat symbool zou staan voor onze kruideniersmentaliteit. “Een fantastisch ontwerp”, verlangt de columnist, “rond de schitterende monumenten van het Binnenhof dat trots en zelfvertrouwen uitstraalt, in plaats van angst en kleinzielige politiek.”

De voortekenen zijn helaas onheilspellend. De planning is nu al in de war geschopt wegens onenigheid tussen de betrokkenen. En dat zijn er nogal wat: architecten, bouwers, een bouwbegeleidingscommissie, een stuurgroep, een vaste Kamercommissie. Vertraging en kostenoverschrijding zijn dus verzekerd. Om met de bezorgde Wagendorp te spreken: “Laat honderd mensen samen een renpaard ontwerpen en je krijgt een manke dromedaris. Daar dreigt het op uit te lopen: een mooi symbool van onze compromiscultuur, maar niet wat je wilt.”

Ik ben het vaak met Bert Wagendorp eens, maar hier slaat hij de plank toch mis. Dit land is niet van de grote gebaren, het politiek theater en de grandeur. Hier komt de premier fietsend naar zijn werk, met één hand aan het stuur, bijtend in een appeltje. Hij houdt kantoor in een miniem torentje in een niet onaardig maar sober gebouwencomplex. Vergelijk dat eens met de Houses of Parliament in Londen, de Assemblée Nationale in Parijs of de Cortes in Madrid. Zelfs landen die nog een stuk kleiner zijn dan Nederland, hebben iets wat je met recht “schitterende monumenten” van het landsbestuur kunt noemen. In Den Haag heb ik die nog niet aangetroffen. De dertiende-eeuwse Ridderzaal komt er nog het dichtste bij, maar was bij de bouw goedbeschouwd ook niet meer dan een naar de normen van die tijd bescheiden ontvangstzaal voor de graven van Holland, een zompige uithoek van het Heilige Roomse Rijk. En dat zie je er nog steeds aan af.

“Ons land is niet van grote gebaren, politiek theater en grandeur”

Gelukkig maar, voeg ik er haastig aan toe. Hoe blij we moeten zijn met ons eeuwige gepolder, leert ons de recente gang van zaken in het Verenigd (?) Koninkrijk, waar parlementariërs elkaar individueel en in groepsverband het licht in de ogen niet gunnen. Het gevolg is een moddergevecht in welsprekendheid, dat een boeiend drama oplevert waarmee vergeleken het werk van Shakespeare verschrompelt tot goedbedoeld amateurtoneel. Leuk voor tv-kijkers maar rampzalig voor het land.

Dat doen we hier dus anders. Neem het Klimaatakkoord. Eindeloos gepalaver in achterkamertjes, in opdracht van het kabinet, door vertegenwoordigers van bedrijven, instellingen, organisaties, deskundigen en actiegroepen, met als doel een overkoepelend akkoord te sluiten dat uiteraard nog wel even doorgerekend moet worden, want politiek zonder rekensommen is meer iets voor potverterende Italianen en Grieken. Vervolgens zijn de politici aan zet, die natuurlijk lang debatteren over het voorliggende ontwerp en daarbij afhankelijk van hun politieke voorkeuren grote woorden gebruiken over het redden van het klimaat of juist de klimaatgekte, het verval van de boreale beschaving, de komende (on)leefbaarheid van onze planeet, de belangen van ons nageslacht en de noodzaak om de burger niet op kosten en stang te jagen, maar juist bedrijven de rekening te laten betalen om zo het draagvlak onder alle noodzakelijke ingrepen te verstevigen. Het kabinet past een en ander aan, maar niet te veel want dan kun je weer van voor af aan beginnen. Uiteindelijk stemt een meerderheid in de Tweede en Eerste Kamer voor, onder wie, jawel, leden van de oppositie. Bestuurders en uitvoerders kunnen daarna vol goede moed aan het werk om alle mooie voornemens in de praktijk te brengen.

“Wie het compromis afwijst, krijgt uiteindelijk een dictatuur of janboel”

Natuurlijk zal blijken dat de planning te ambitieus is, de kosten hoger uitvallen dan geraamd en het met het draagvlak voor al die nieuwe windmolens op land en stijgende energiekosten ook niet echt opschiet. Zodat men weer met alle partijen om de tafel gaat om hiervoor oplossingen te bedenken. Zo gaan we voort, stap voor stap, minder snel dan gehoopt maar er zit tenminste beweging in. Want zelfs een manke dromedaris heeft één enorm voordeel ten opzichte van een renpaard: hij heeft veel uithoudingsvermogen en geeft niet snel op.

Toegegeven, optimaal is het niet, maar de democratie is ook niet bedacht om de meest effectieve en efficiënte beslissingen te nemen. Zij is er om iedereen in de samenleving zo goed mogelijk bij de besluitvorming te betrekken. Uiteindelijk gaat het dus om de kunst van het haalbare. Niemand krijgt precies wat hij wil, want daarvoor zijn de meningen te verdeeld. Maar dat is tegelijkertijd het mooie ervan. Wie het compromis als principe afwijst, krijgt uiteindelijk een dictatuur of de janboel in Westminster.

Juist daar zouden ze een uitspraak van een van hun grootste staatslieden uit hun hoofd moeten leren, Winston Churchill: “It has been said that democracy is the worst form of government. Except for all the others.”

Laten we in Den Haag daarom een passend monument voor onze gemankeerde maar superieure staatsvorm oprichten door de renovatie van het Binnenhof te laat te voltooien en er te veel geld aan uit te geven.

Anton Buijs

Anton Buijs is Manager Externe Relaties bij GasTerra. Op Twitter is hij te vinden via @antonbuijs