--- title: RSS Feed date: 2019-07-08T18:06:00+02:00 canonical_url: "https://www.energiepodium.nl/feed" section: RSS Feed --- EnergiePodium https://www.energiepodium.nl/ EnergiePodium nl-nl Wed, 01 Jul 2026 10:25:00 +0200 Wed, 01 Jul 2026 10:25:00 +0200 Wat zouden we zonder de Europese Unie moeten? https://www.energiepodium.nl/item/wat-zouden-we-zonder-de-europese-unie-moeten Wed, 01 Jul 2026 10:25:00 +0200 Anton Buijs Europese industriële bedrijven klagen dat de hoge energieprijzen in de EU en de strenge regelgeving op het gebied van klimaat en milieu hun internationale concurrentiepositie ondermijnt. Er dreigt, waarschuwen ze, een sociale en economische ramp als de druk op de betrokken sectoren – financieel en qua regelgeving – niet wordt verlicht. Hebben ze een punt of hebben we met een vertrouwde reflex te maken van ondernemingen die te veel op onmiddellijke winstmaximalisatie zijn gericht en te weinig op de noodzaak te investeren in de maatschappelijk en economische baten op lange termijn? De waarheid ligt, vindt Anton Buijs, zoals gewoonlijk in het midden, en de oplossing in Brussel. Europese industriële bedrijven klagen dat de hoge energieprijzen in de EU en de strenge regelgeving op het gebied van klimaat en milieu hun internationale concurrentiepositie ondermijnt. Er dreigt, waarschuwen ze, een sociale en economische ramp als de druk op de betrokken sectoren – financieel en qua regelgeving – niet wordt verlicht. Hebben ze een punt of hebben we met een vertrouwde reflex te maken van ondernemingen die te veel op onmiddellijke winstmaximalisatie zijn gericht en te weinig op de noodzaak te investeren in de maatschappelijk en economische baten op lange termijn? De waarheid ligt, vindt Anton Buijs, zoals gewoonlijk in het midden, en de oplossing in Brussel.\]\]> https://www.energiepodium.nl/item/wat-zouden-we-zonder-de-europese-unie-moeten Slimme apparaten, dom systeem? https://www.energiepodium.nl/item/slimme-apparaten-dom-systeem Thu, 25 Jun 2026 11:30:00 +0200 Martien Visser Op 10 juni verscheen TenneT’s jaarlijkse Monitor Voorzieningszekerheid met drie bekende boodschappen: het elektriciteitsverbruik gaat toenemen, de productiemix verandert en het risico op black-outs is groter dan eerder gedacht. De overheid wordt opgeroepen snel in actie te komen en stroomgebruikers moeten zich aanpassen aan de grillen van het weer. Dat is weliswaar een beknotting van hun vrijheid, maar er zit logica in: elektrische auto’s hoeven bij thuiskomst niet massaal aan de laadpaal en warmtepompen en airco’s kunnen best een paar uurtjes uit als het krap wordt. Graag geautomatiseerd, want de energiemarkt is complex. Dankzij de inzet van miljoenen decentrale apparaten en batterijen hoeven zon en wind niet zo vaak afgeschakeld te worden, zijn minder back-up gascentrales nodig en kunnen netbeheerders fors besparen op kabels en transformatoren. Slimme apparaten als paradijselijk vergezicht; of is er opnieuw te veel optimisme in de energiesector, die zich eerder al verkeek op netwerkcapaciteit? Op 10 juni verscheen TenneT’s jaarlijkse Monitor Voorzieningszekerheid met drie bekende boodschappen: het elektriciteitsverbruik gaat toenemen, de productiemix verandert en het risico op black-outs is groter dan eerder gedacht. De overheid wordt opgeroepen snel in actie te komen en stroomgebruikers moeten zich aanpassen aan de grillen van het weer. Dat is weliswaar een beknotting van hun vrijheid, maar er zit logica in: elektrische auto’s hoeven bij thuiskomst niet massaal aan de laadpaal en warmtepompen en airco’s kunnen best een paar uurtjes uit als het krap wordt. Graag geautomatiseerd, want de energiemarkt is complex. Dankzij de inzet van miljoenen decentrale apparaten en batterijen hoeven zon en wind niet zo vaak afgeschakeld te worden, zijn minder back-up gascentrales nodig en kunnen netbeheerders fors besparen op kabels en transformatoren. Slimme apparaten als paradijselijk vergezicht; of is er opnieuw te veel optimisme in de energiesector, die zich eerder al verkeek op netwerkcapaciteit?\]\]> https://www.energiepodium.nl/item/slimme-apparaten-dom-systeem Beste gemeenten, kies voor warmtenetten – of de keuze wordt voor je gemaakt https://www.energiepodium.nl/item/beste-gemeenten-kies-voor-warmtenetten-of-de-keuze-wordt-voor-je-gemaakt Mon, 22 Jun 2026 14:38:00 +0200 Anne-Joël Leerling Gemeenten in heel Nederland werken momenteel aan hun warmteprogramma’s. Dat is geen vrijblijvende exercitie: het is een wettelijke verplichting vanuit het Rijk om per buurt een toekomstig warmte-alternatief te bepalen. Deze programma’s, de opvolgers van de Transitievisies Warmte uit 2021, moeten uiterlijk in 2027 worden vastgesteld. Voor buurten die binnen circa tien jaar van het aardgas af gaan, vraagt dat om concrete keuzes en uitvoeringsplannen. Voor buurten die later volgen, is dat nog niet nodig. Gemeenten in heel Nederland werken momenteel aan hun warmteprogramma’s. Dat is geen vrijblijvende exercitie: het is een wettelijke verplichting vanuit het Rijk om per buurt een toekomstig warmte-alternatief te bepalen. Deze programma’s, de opvolgers van de Transitievisies Warmte uit 2021, moeten uiterlijk in 2027 worden vastgesteld. Voor buurten die binnen circa tien jaar van het aardgas af gaan, vraagt dat om concrete keuzes en uitvoeringsplannen. Voor buurten die later volgen, is dat nog niet nodig.\]\]> https://www.energiepodium.nl/item/beste-gemeenten-kies-voor-warmtenetten-of-de-keuze-wordt-voor-je-gemaakt Energie als wapen https://www.energiepodium.nl/item/energie-als-wapen Fri, 19 Jun 2026 10:42:00 +0200 Rob de Wijk De president die bedelde om de Nobelprijs voor de vrede, werd oorlogspresident en joeg de energieprijzen op. Wat een korte klap had moeten worden om het Iraanse regime tot inkeer te brengen, ontaardde in een strijd waarbij zowel de Amerikanen als de Iraniërs de Straat van Hormuz blokkeerden. Daardoor kwamen de exporten van olie, olieproducten en LNG stil te liggen en ontstond de grootste energiecrisis sinds 1973. Toen besloten Arabische olie-exporteurs tot een embargo tegen landen als Amerika en Nederland, die Israël steunden. Nu veroorzaakt een onverantwoordelijk handelende 80-jarige Amerikaanse president een crisis. *De president die bedelde om de Nobelprijs voor de vrede, werd oorlogspresident en joeg de energieprijzen op. Wat een korte klap had moeten worden om het Iraanse regime tot inkeer te brengen, ontaardde in een strijd waarbij zowel de Amerikanen als de Iraniërs de Straat van Hormuz blokkeerden. Daardoor kwamen de exporten van olie, olieproducten en LNG stil te liggen en ontstond de grootste energiecrisis sinds 1973.* *Toen besloten Arabische olie-exporteurs tot een embargo tegen landen als Amerika en Nederland, die Israël steunden. Nu veroorzaakt een onverantwoordelijk handelende 80-jarige Amerikaanse president een crisis.* \]\]> https://www.energiepodium.nl/item/energie-als-wapen Marinus Tabak, RWE Nederland: ‘Als je iets maar lang genoeg laat liggen, wordt het vanzelf een crisis’ https://www.energiepodium.nl/item/marinus-tabak-rwe-nederland-als-je-iets-maar-lang-genoeg-laat-liggen-wordt-het-vanzelf-een-crisis Thu, 18 Jun 2026 14:42:00 +0200 Noud Köper In de serie Captains of Energy interviewt Energiepodium de huidige generatie leiders in de energiesector. Wat drijft hen, hoe staat de markt ervoor en wat moet er gebeuren om de energietransitie tot een succes te maken? In deze aflevering: Marinus Tabak, COO van RWE Generation en Country Chair van RWE Nederland. Een gesprek over systeemdenken, succesvolle en minder succesvolle technologieën en de verschillen tussen Duitsland en Nederland. “In Nederland is het vaak: als we het plan hebben gemaakt, zijn we al zo goed als klaar. In Duitsland begint het dan pas.” **In de serie** ***Captains of Energy*** **interviewt Energiepodium de huidige generatie leiders in de energiesector. Wat drijft hen, hoe staat de markt ervoor en wat moet er gebeuren om de energietransitie tot een succes te maken? In deze aflevering: Marinus Tabak, COO van RWE Generation en Country Chair van RWE Nederland. Een gesprek over systeemdenken, succesvolle en minder succesvolle technologieën en de verschillen tussen Duitsland en Nederland. “In Nederland is het vaak: als we het plan hebben gemaakt, zijn we al zo goed als klaar. In Duitsland begint het dan pas.”**\]\]> https://www.energiepodium.nl/item/marinus-tabak-rwe-nederland-als-je-iets-maar-lang-genoeg-laat-liggen-wordt-het-vanzelf-een-crisis De EU Methaanwet: van vrijwilligheid naar verantwoordelijkheid https://www.energiepodium.nl/item/de-eu-methaanwet-van-vrijwilligheid-naar-verantwoordelijkheid Wed, 17 Jun 2026 10:09:00 +0200 Margriet Kuijper Ik loop inmiddels bijna dertig jaar mee in de wereld van energie en milieumanagement. In die tijd heb ik één patroon vaak zien terugkeren. Bedrijven vinden het meestal prima om onderzoeken uit te voeren, pilots te starten, samenwerkingsverbanden op te zetten en deel te nemen aan vrijwillige initiatieven. Maar zodra vrijwilligheid plaatsmaakt voor concrete verplichtingen ontstaat vrijwel altijd weerstand. De argumenten zijn voorspelbaar: het is te duur, producten worden duurder, fabrieken gaan sluiten, er zijn nog te veel onzekerheden, er is meer tijd nodig voor onderzoek en implementatie. Ik loop inmiddels bijna dertig jaar mee in de wereld van energie en milieumanagement. In die tijd heb ik één patroon vaak zien terugkeren. Bedrijven vinden het meestal prima om onderzoeken uit te voeren, pilots te starten, samenwerkingsverbanden op te zetten en deel te nemen aan vrijwillige initiatieven. Maar zodra vrijwilligheid plaatsmaakt voor concrete verplichtingen ontstaat vrijwel altijd weerstand. De argumenten zijn voorspelbaar: het is te duur, producten worden duurder, fabrieken gaan sluiten, er zijn nog te veel onzekerheden, er is meer tijd nodig voor onderzoek en implementatie.\]\]> https://www.energiepodium.nl/item/de-eu-methaanwet-van-vrijwilligheid-naar-verantwoordelijkheid De vervuiler betaalt, de burger rekent af https://www.energiepodium.nl/item/de-vervuiler-betaalt-de-burger-rekent-af Mon, 15 Jun 2026 09:59:00 +0200 Bart van der Pas De Europese Commissie heeft aangekondigd om haar langverwachte herzieningsvoorstel voor het EU ETS (European Union Emissions Trading System) – de hoeksteen van het Europese klimaatbeleid – op 15 juli te publiceren. De afgelopen maanden leidde dit tot felle discussies over mogelijke aanpassingen van het uitstootbeprijzingssysteem. Daarom is het hoog tijd voor Bart van der Pas om te kijken welke rol het EU ETS tot nu toe heeft gespeeld in de Europese verduurzaming en hoe het systeem binnen een mondiale economie het meest effectief functioneert. De Europese Commissie heeft aangekondigd om haar langverwachte herzieningsvoorstel voor het EU ETS (*European Union Emissions Trading System*) – de hoeksteen van het Europese klimaatbeleid – op 15 juli te publiceren. De afgelopen maanden leidde dit tot felle discussies over mogelijke aanpassingen van het uitstootbeprijzingssysteem. Daarom is het hoog tijd voor Bart van der Pas om te kijken welke rol het EU ETS tot nu toe heeft gespeeld in de Europese verduurzaming en hoe het systeem binnen een mondiale economie het meest effectief functioneert.\]\]> https://www.energiepodium.nl/item/de-vervuiler-betaalt-de-burger-rekent-af Een weerbaar energiesysteem is een circulair energiesysteem https://www.energiepodium.nl/item/een-weerbaar-energiesysteem-is-een-circulair-energiesysteem Fri, 12 Jun 2026 09:25:00 +0200 Peter de Jong De druk van China na het ingrijpen bij Nexperia, de blokkade van de Straat van Hormuz door Iran, en het buitenlandbeleid van de Verenigde Staten. Drie voorbeelden die laten zien dat we niet langer leven in een wereld die draait op diplomatie, maar op geo-economie. De economie zélf wordt als machtsmiddel ingezet. China heeft dat als geen ander begrepen, aldus Peter de Jong. Het haalt strategische productie weg uit Europa, beperkt de export van kritieke metalen en zet economische afhankelijkheid in als geopolitiek drukmiddel. De druk van China na het ingrijpen bij Nexperia, de blokkade van de Straat van Hormuz door Iran, en het buitenlandbeleid van de Verenigde Staten. Drie voorbeelden die laten zien dat we niet langer leven in een wereld die draait op diplomatie, maar op geo-economie. De economie zélf wordt als machtsmiddel ingezet. China heeft dat als geen ander begrepen, aldus Peter de Jong. Het haalt strategische productie weg uit Europa, beperkt de export van kritieke metalen en zet economische afhankelijkheid in als geopolitiek drukmiddel.\]\]> https://www.energiepodium.nl/item/een-weerbaar-energiesysteem-is-een-circulair-energiesysteem Gerda Verburg, Element NL: ‘Laten we stoppen elkaar de tent uit te vechten’ https://www.energiepodium.nl/item/gerda-verburg-element-nl-laten-we-stoppen-elkaar-de-tent-uit-te-vechten Thu, 11 Jun 2026 09:43:00 +0200 Noud Köper Ze was Tweede Kamerlid, minister van Landbouw, voorzitter van het VN-Comité voor Wereldvoedselzekerheid en werkte jarenlang als diplomaat aan voedselzekerheid en internationale samenwerking. Sinds een kleine drie jaar is Gerda Verburg voorzitter van Element NL, de branchevereniging van gasproducenten op de Nederlandse Noordzee en kleine velden op land en CO₂-opslag operators. Haar brede blik komt goed van pas. Ze trekt lijnen naar landbouw, voedselketens, geopolitiek, democratie en de vraag hoe je maatschappelijke transities bestuurbaar houdt. Dit is deel 2 in de serie Captains of Energy, waarin we de huidige generatie leiders in de energiesector bevragen over hun drijfveren, hun visie op de markt en toekomstperspectief. **Ze was Tweede Kamerlid, minister van Landbouw, voorzitter van het VN-Comité voor Wereldvoedselzekerheid en werkte jarenlang als diplomaat aan voedselzekerheid en internationale samenwerking. Sinds een kleine drie jaar is Gerda Verburg voorzitter van Element NL, de branchevereniging van gasproducenten op de Nederlandse Noordzee en kleine velden op land en CO₂-opslag operators. Haar brede blik komt goed van pas. Ze trekt lijnen naar landbouw, voedselketens, geopolitiek, democratie en de vraag hoe je maatschappelijke transities bestuurbaar houdt. Dit is deel 2 in de serie** ***Captains of Energy*****, waarin we de huidige generatie leiders in de energiesector bevragen over hun drijfveren, hun visie op de markt en toekomstperspectief.**\]\]> https://www.energiepodium.nl/item/gerda-verburg-element-nl-laten-we-stoppen-elkaar-de-tent-uit-te-vechten Het Deense energiebeleid: idealistisch pragmatisme https://www.energiepodium.nl/item/het-deense-energiebeleid-idealistisch-pragmatisme Wed, 10 Jun 2026 10:46:00 +0200 Pieter Boot Pieter Boot sluit zijn rij van columns, over wederwaardigheden in het energie- en industriebeleid van omringende landen, af met Denemarken. Het land van de Europese Energiecommissaris is een beetje de beste leerling van de klas. Pieter Boot sluit zijn rij van columns, over wederwaardigheden in het energie- en industriebeleid van omringende landen, af met Denemarken. Het land van de Europese Energiecommissaris is een beetje de beste leerling van de klas.\]\]> https://www.energiepodium.nl/item/het-deense-energiebeleid-idealistisch-pragmatisme Over de Drie Musketiers, Tata Steel, een lijk in Maastricht en Donald Pols https://www.energiepodium.nl/item/over-de-drie-musketiers-tata-steel-een-lijk-in-maastricht-en-donald-pols Tue, 09 Jun 2026 14:46:00 +0200 Frank van den Heuvel +/- 2020 | Aramis, Porthos en Athos. Dit zijn drie grote CO2-opslag-projecten in Nederland. De ideeën en plannen over CO2-opslag, Carbon, Capture, (Usage) & Storage (CC(U)S), circuleerden al vele jaren en deze projecten zijn rond 2020 gestart. *+/- 2020 |* Aramis, Porthos en Athos. Dit zijn drie grote CO2-opslag-projecten in Nederland. De ideeën en plannen over CO2-opslag, Carbon, Capture, (Usage) & Storage (CC(U)S), circuleerden al vele jaren en deze projecten zijn rond 2020 gestart.\]\]> https://www.energiepodium.nl/item/over-de-drie-musketiers-tata-steel-een-lijk-in-maastricht-en-donald-pols Harry Talen, CEO ENGIE Nederland: ‘Je kunt de sector niet jarenlang laten wachten op duidelijkheid’ https://www.energiepodium.nl/item/harry-talen-ceo-engie-nederland-je-kunt-de-sector-niet-jarenlang-laten-wachten-op-duidelijkheid Fri, 05 Jun 2026 10:00:00 +0200 Noud Köper In de nieuwe serie Captains of Energy interviewt Energiepodium de huidige generatie leiders in de energiesector. Wat drijft hen, hoe staat de markt ervoor en wat moet er gebeuren om de energietransitie tot een succes te maken? In deel één: Harry Talen, CEO van ENGIE Nederland. Zestien jaar geleden ging hij als trainee aan de slag bij het toenmalige Electrabel, de voorloper van ENGIE Nederland. Inmiddels is hij CEO van – naar eigen zeggen – niet het grootste, maar wel het meest complete energiebedrijf van het land. Belangrijke aandachtspunten voor hem zijn offshore wind, batterijentechnologie en de bouw van nieuwe gascentrales. Niet als stap terug, zegt Talen, maar als noodzakelijke voorwaarde voor een energiesysteem dat steeds afhankelijker wordt van zon en wind. **In de nieuwe serie Captains of Energy interviewt Energiepodium de huidige generatie leiders in de energiesector. Wat drijft hen, hoe staat de markt ervoor en wat moet er gebeuren om de energietransitie tot een succes te maken? In deel één: Harry Talen, CEO van ENGIE Nederland. Zestien jaar geleden ging hij als trainee aan de slag bij het toenmalige Electrabel, de voorloper van ENGIE Nederland. Inmiddels is hij CEO van – naar eigen zeggen – niet het grootste, maar wel het meest complete energiebedrijf van het land. Belangrijke aandachtspunten voor hem zijn offshore wind, batterijentechnologie en de bouw van nieuwe gascentrales. Niet als stap terug, zegt Talen, maar als noodzakelijke voorwaarde voor een energiesysteem dat steeds afhankelijker wordt van zon en wind.**\]\]> https://www.energiepodium.nl/item/harry-talen-ceo-engie-nederland-je-kunt-de-sector-niet-jarenlang-laten-wachten-op-duidelijkheid Meer All-electric warmtepompen, minder netcongestie https://www.energiepodium.nl/item/meer-all-electric-warmtepompen-minder-netcongestie Tue, 02 Jun 2026 08:06:00 +0200 Niek de Jong Niet elektrificatie is het probleem, maar ongecoördineerd piekvermogen. In het debat over netcongestie klinkt steeds vaker dezelfde boodschap: geen all-electric warmtepompen, want het elektriciteitsnet zit vol. Die zorg is begrijpelijk, maar de conclusie is fout. Netcongestie wordt nu te vaak gebruikt als argument om niet voor all-electric te kiezen, maar voor suboptimale oplossingen zoals hybride warmtepompen of traditionele hoge-temperatuurwarmtenetten. Dit tunneldenken leidt volgens Niek de Jong tot een suboptimaal energiesysteem, risico op energiearmoede en vooral vertraging van de energietransitie. Ongecoördineerd piekvermogen is het probleem, niet de all-electric warmtepomp als apparaat. Niet elektrificatie is het probleem, maar ongecoördineerd piekvermogen. In het debat over netcongestie klinkt steeds vaker dezelfde boodschap: geen all-electric warmtepompen, want het elektriciteitsnet zit vol. Die zorg is begrijpelijk, maar de conclusie is fout. Netcongestie wordt nu te vaak gebruikt als argument om niet voor all-electric te kiezen, maar voor suboptimale oplossingen zoals hybride warmtepompen of traditionele hoge-temperatuurwarmtenetten. Dit tunneldenken leidt volgens Niek de Jong tot een suboptimaal energiesysteem, risico op energiearmoede en vooral vertraging van de energietransitie. Ongecoördineerd piekvermogen is het probleem, niet de all-electric warmtepomp als apparaat.\]\]> https://www.energiepodium.nl/item/meer-all-electric-warmtepompen-minder-netcongestie Nieuwe tijdsafhankelijk nettarieven ingrijpend, maar nodig https://www.energiepodium.nl/item/nieuwe-tijdsafhankelijk-nettarieven Fri, 29 May 2026 09:44:00 +0200 Sible Schöne De netbeheerders willen in 2029 nieuwe tijdsafhankelijke nettarieven invoeren. Op momenten waarop het net minder wordt belast, geldt een lager nettarief en wanneer het druk is op het net, ligt het nettarief hoger. De nieuwe tarieven moeten ervoor zorgen dat de kosten van het elektriciteitsnet eerlijker worden verdeeld, doordat ook de hoeveelheid elektriciteitsgebruik een rol gaat spelen. Ze zijn bovendien een financiële stimulans om het stroomverbruik van bijvoorbeeld elektrische auto’s en warmtepompen te verschuiven naar rustigere momenten op het net. De netbeheerders verwachten dat de nieuwe tarieven eraan bijdragen dat er minder geïnvesteerd hoeft te worden in de noodzakelijke netverzwaring en dat er extra ruimte ontstaat voor nieuwe woningen, bedrijven en laadvoorzieningen, zonder dat de leveringszekerheid in gevaar komt. De netbeheerders willen in 2029 [nieuwe tijdsafhankelijke nettarieven](https://www.netbeheernederland.nl/artikelen/nieuws/voorstel-voor-een-nieuw-tijdsafhankelijk-nettariefstelsel-ingediend) invoeren. Op momenten waarop het net minder wordt belast, geldt een lager nettarief en wanneer het druk is op het net, ligt het nettarief hoger. De nieuwe tarieven moeten ervoor zorgen dat de kosten van het elektriciteitsnet eerlijker worden verdeeld, doordat ook de hoeveelheid elektriciteitsgebruik een rol gaat spelen. Ze zijn bovendien een financiële stimulans om het stroomverbruik van bijvoorbeeld elektrische auto’s en warmtepompen te verschuiven naar rustigere momenten op het net. De netbeheerders verwachten dat de nieuwe tarieven eraan bijdragen dat er minder geïnvesteerd hoeft te worden in de noodzakelijke netverzwaring en dat er extra ruimte ontstaat voor nieuwe woningen, bedrijven en laadvoorzieningen, zonder dat de leveringszekerheid in gevaar komt.\]\]> https://www.energiepodium.nl/item/nieuwe-tijdsafhankelijk-nettarieven De Assepoester van de klimaatplannen https://www.energiepodium.nl/item/de-assepoester-van-de-klimaatplannen Thu, 28 May 2026 11:25:00 +0200 Martien Visser Bondskanselier Merz stelde recent vast dat de Duitse kernuitstap een grote strategische fout was geweest. Het haalde alle media. Minder bekend een andere grote Duitse koerswijziging. In 2024 concludeerde minister Habeck dat Duitsland haar klimaatdoelen zonder CO2 afvang en opslag (CCS) onmogelijk kon halen. Daarop verving Duitsland de wet die CCS verbood door een exemplaar dat CCS juist stimuleert. Het kan verkeren, aldus Martien Visser. Bondskanselier Merz stelde recent vast dat de Duitse kernuitstap een grote strategische fout was geweest. Het haalde alle media. Minder bekend een andere grote Duitse koerswijziging. In 2024 concludeerde minister Habeck dat Duitsland haar klimaatdoelen zonder CO2 afvang en opslag (CCS) onmogelijk kon halen. Daarop verving Duitsland de wet die CCS verbood door een exemplaar dat CCS juist stimuleert. Het kan verkeren, aldus Martien Visser.\]\]> https://www.energiepodium.nl/item/de-assepoester-van-de-klimaatplannen De toekomst is ook al niet meer wat ‘ie geweest is https://www.energiepodium.nl/item/de-toekomst-is-ook-al-niet-meer-wat-ie-geweest-is Tue, 26 May 2026 11:32:00 +0200 Marc Londo In een recente column op Energiepodium spreekt Martien Visser de hoop uit dat de aankomende actualisatie van het Nationaal Plan Energiesysteem een heldere keuze maakt voor hybride verduurzamingsroutes die de inzet van elektronen en moleculen combineren. Marc Londo ziet echter dat in de toekomstramingen voor 2050 van het afgelopen decennium de rol van elektriciteit alleen maar groter is geworden. Onzekerheden zijn er zeker nog; daar hebben we mee te dealen. **In een recente column op Energiepodium spreekt Martien Visser de hoop uit dat de aankomende actualisatie van het Nationaal Plan Energiesysteem een heldere keuze maakt voor hybride verduurzamingsroutes die de inzet van elektronen en moleculen combineren. Marc Londo ziet echter dat in de toekomstramingen voor 2050 van het afgelopen decennium de rol van elektriciteit alleen maar groter is geworden. Onzekerheden zijn er zeker nog; daar hebben we mee te dealen.**\]\]> https://www.energiepodium.nl/item/de-toekomst-is-ook-al-niet-meer-wat-ie-geweest-is De baten buiten de energierekening https://www.energiepodium.nl/item/de-baten-buiten-de-energierekening Wed, 20 May 2026 08:21:00 +0200 Frans de Heij De energietransitie wordt vaak verdedigd met de belofte dat zij uiteindelijk tot lagere energierekeningen leidt. Dat is een riskante belofte, aldus Frans de Heij. De komende jaren blijven investeringen in elektriciteitsnetten, productie en opslag juist zichtbaar stijgen in de kosten voor huishoudens en bedrijven. Maar daaruit volgt niet dat de energietransitie maatschappelijk te duur is. Het probleem is eerder dat we de baten vaak op de verkeerde plek zoeken. De energietransitie wordt vaak verdedigd met de belofte dat zij uiteindelijk tot lagere energierekeningen leidt. Dat is een riskante belofte, aldus Frans de Heij. De komende jaren blijven investeringen in elektriciteitsnetten, productie en opslag juist zichtbaar stijgen in de kosten voor huishoudens en bedrijven. Maar daaruit volgt niet dat de energietransitie maatschappelijk te duur is. Het probleem is eerder dat we de baten vaak op de verkeerde plek zoeken.\]\]> https://www.energiepodium.nl/item/de-baten-buiten-de-energierekening Bedrijven zullen op eigen houtje niet verduurzamen https://www.energiepodium.nl/item/bedrijven-zullen-op-eigen-houtje-niet-verduurzamen Mon, 18 May 2026 10:08:00 +0200 Anton Buijs Kunnen bedrijven tegelijkertijd het algemeen belang dienen en voldoen aan de financiële eisen van ongeduldige aandeelhouders? Anton Buijs is sceptisch. Hij concludeert dat ze dit zonder externe hulp en/of druk niet zullen (kunnen) doen. Voor verdere verduurzaming zullen we het daarom toch vooral, net als in de afgelopen decennia, van de overheid moeten hebben. Kunnen bedrijven tegelijkertijd het algemeen belang dienen en voldoen aan de financiële eisen van ongeduldige aandeelhouders? Anton Buijs is sceptisch. Hij concludeert dat ze dit zonder externe hulp en/of druk niet zullen (kunnen) doen. Voor verdere verduurzaming zullen we het daarom toch vooral, net als in de afgelopen decennia, van de overheid moeten hebben. \]\]> https://www.energiepodium.nl/item/bedrijven-zullen-op-eigen-houtje-niet-verduurzamen De transitie past op 1-fase https://www.energiepodium.nl/item/de-transitie-past-op-1-fase Fri, 15 May 2026 08:35:00 +0200 Nando Tolboom Henry Lootens De energietransitie is in volle gang en dat is goed nieuws. Steeds meer woningen krijgen zonnepanelen, warmtepompen en laadpalen. Maar met die versnelling groeit ook de druk op het elektriciteitsnet, en daarmee de roep om zwaardere aansluitingen. Van 1-fase naar 3-fase, voor de zekerheid. In het position paper "Congestie: in de volgende 3 fases?" openen Nando Tolboom en Henry Lootens het debat hierover. De meeste woningen hebben geen zwaardere aansluiting nodig. Wat ze wel nodig hebben, is regie. *De energietransitie is in volle gang en dat is goed nieuws. Steeds meer woningen krijgen zonnepanelen, warmtepompen en laadpalen. Maar met die versnelling groeit ook de druk op het elektriciteitsnet, en daarmee de roep om zwaardere aansluitingen. Van 1-fase naar 3-fase, voor de zekerheid. In het position paper "Congestie: in de volgende 3 fases?" openen Nando Tolboom en Henry Lootens het debat hierover. De meeste woningen hebben geen zwaardere aansluiting nodig. Wat ze wel nodig hebben, is regie.*\]\]> https://www.energiepodium.nl/item/de-transitie-past-op-1-fase Het verborgen energiepotentieel van universiteitscampussen https://www.energiepodium.nl/item/het-verborgen-energiepotentieel-van-universiteitscampussen Thu, 14 May 2026 09:25:00 +0200 Redactie Energiepodium is partner van het Nationaal Energietraineeship, een tweejarig programma waarin energietrainees vanuit verschillende disciplines samenwerken en zich persoonlijk ontwikkelen. In groepjes werkten de trainees afgelopen maanden aan projecten waarin ze oplossingen zochten voor uitdagingen in de energietransitie. Energiepodium sprak met drie trainees die keken naar het potentieel van universiteitscampussen om hun eigen energiesysteem flexibeler in te richten en een bijdrage te leveren aan de balancering van het elektriciteitsnet. Hun conclusie: de bottleneck zit niet in techniek, maar in de organisatie. ”Eén persoon kan het verschil maken.” Energiepodium is partner van het [Nationaal Energietraineeship](https://nationaalenergietraineeship.nl/), een tweejarig programma waarin energietrainees vanuit verschillende disciplines samenwerken en zich persoonlijk ontwikkelen. In groepjes werkten de trainees afgelopen maanden aan projecten waarin ze oplossingen zochten voor uitdagingen in de energietransitie. Energiepodium sprak met drie trainees die keken naar het potentieel van universiteitscampussen om hun eigen energiesysteem flexibeler in te richten en een bijdrage te leveren aan de balancering van het elektriciteitsnet. Hun conclusie: de bottleneck zit niet in techniek, maar in de organisatie. ”Eén persoon kan het verschil maken.” \]\]> https://www.energiepodium.nl/item/het-verborgen-energiepotentieel-van-universiteitscampussen Met Muppets en Winnie de Poeh naar Colombia https://www.energiepodium.nl/item/met-muppets-en-winnie-de-poeh-naar-colombia Thu, 07 May 2026 11:10:00 +0200 Jan Paul van Soest Na de Colombia-Nederland-conferentie over afbouw van fossiele brandstoffen stelt Jan Paul van Soest zich een sketch in de Muppet-show voor. Statler, vanaf het balkon in de schouwburg: “Luister: twee landen die voor pakweg 75% van hun energie afhankelijk zijn van fossiel organiseren samen een conferentie over uitfasering van fossiele brandstoffen”. Waldorf: “Haha – dat is echt wel een oliedomme aanpak”. Na de Colombia-Nederland-conferentie over afbouw van fossiele brandstoffen stelt Jan Paul van Soest zich een sketch in de Muppet-show voor. Statler, vanaf het balkon in de schouwburg: “Luister: twee landen die voor pakweg 75% van hun energie afhankelijk zijn van fossiel organiseren samen een conferentie over uitfasering van fossiele brandstoffen”. Waldorf: “Haha – dat is echt wel een oliedomme aanpak”. \]\]> https://www.energiepodium.nl/item/met-muppets-en-winnie-de-poeh-naar-colombia Kleinverbruikers ook op wachtlijst transportcapaciteit, hoe eerlijk is dat? https://www.energiepodium.nl/item/kleinverbruikers-ook-op-wachtlijst-transportcapaciteit-hoe-eerlijk-is-dat Mon, 04 May 2026 11:12:00 +0200 Sanne de Boer De problemen rondom transportschaarste op het elektriciteitsnet groeien. Mede daardoor is sinds 1 januari dit jaar een nieuw maatschappelijk prioriteringskader actief. Daarnaast heeft de ACM aangekondigd dat vanaf 1 juli 2026 ook kleinverbruikers, zoals huishoudens en het MKB, op de wachtlijst voor transportcapaciteit komen als ze een nieuwe of grotere elektriciteitsaansluiting aanvragen in een gebied met netcongestie. Dat is volgens de ACM eerlijker. Maar waar grootverbruikers vaak nog alternatieven hebben voor het aanvragen van standaard transportrecht, hebben kleinverbruikers die niet. Daarom vraagt Sanne de Boer zich af: hoe eerlijk is dat? De problemen rondom transportschaarste op het elektriciteitsnet groeien. Mede daardoor is sinds 1 januari dit jaar een nieuw maatschappelijk prioriteringskader actief. Daarnaast heeft de ACM aangekondigd dat vanaf 1 juli 2026 ook kleinverbruikers, zoals huishoudens en het MKB, op de wachtlijst voor transportcapaciteit komen als ze een nieuwe of grotere elektriciteitsaansluiting aanvragen in een gebied met netcongestie. Dat is volgens de ACM eerlijker. Maar waar grootverbruikers vaak nog alternatieven hebben voor het aanvragen van standaard transportrecht, hebben kleinverbruikers die niet. Daarom vraagt Sanne de Boer zich af: hoe eerlijk is dat?\]\]> https://www.energiepodium.nl/item/kleinverbruikers-ook-op-wachtlijst-transportcapaciteit-hoe-eerlijk-is-dat België: zo dichtbij en zo verschillend https://www.energiepodium.nl/item/belgië-zo-dichtbij-en-zo-verschillend Fri, 01 May 2026 11:06:00 +0200 Pieter Boot Lang geleden waren we even samen één koninkrijk, maar het huidige energie- en industriebeleid van Nederland en België verschillen sterk. Laat Pieter Boot eens enkele hoofdpunten langslopen. Lang geleden waren we even samen één koninkrijk, maar het huidige energie- en industriebeleid van Nederland en België verschillen sterk. Laat Pieter Boot eens enkele hoofdpunten langslopen. \]\]> https://www.energiepodium.nl/item/belgië-zo-dichtbij-en-zo-verschillend Bouwen, bouwen, bouwen – Maar misschien niet met beton https://www.energiepodium.nl/item/bouwen-bouwen-bouwen-maar-misschien-niet-met-beton Thu, 30 Apr 2026 00:00:00 +0200 Matthijs Meijer van Putten De afgelopen maanden schreef Matthijs Meijer van Putten over duurzame mobiliteit. “Wil je klimaatvriendelijk reizen, doe je dat dan beter met een elektrische deelauto of met een oude benzineauto? Ik dacht het eerste, het bleek het tweede. Uiteindelijk kocht ik een elektrische fiets, de onverwachte winnaar van deze klimaatprijsvraag. Paradoxen, daar hou ik van.” De afgelopen maanden schreef Matthijs Meijer van Putten over duurzame mobiliteit. “Wil je klimaatvriendelijk reizen, doe je dat dan beter met een elektrische deelauto of met een oude benzineauto? Ik dacht het eerste, het bleek het tweede. Uiteindelijk kocht ik een elektrische fiets, de onverwachte winnaar van deze klimaatprijsvraag. Paradoxen, daar hou ik van.”\]\]> https://www.energiepodium.nl/item/bouwen-bouwen-bouwen-maar-misschien-niet-met-beton Crisishuiswerk https://www.energiepodium.nl/item/crisishuiswerk Wed, 29 Apr 2026 00:00:00 +0200 Coby van der Linde Volgens Coby van der Linde laat de blokkade van de Straat van Hormuz niet alleen zien hoe kwetsbaar de internationale energievoorziening is, maar ook hoe zwak de politieke crisisreactie in Europa blijft. Terwijl het IEA oproept om de vraag te beperken en markten open te houden, kiezen landen voor nationale ingrepen in eindverbruikersprijzen en rekenen zij tegelijk op Europese solidariteit. Daarmee wordt deze crisis niet alleen een test van de energiemarkt, maar ook van het crisisvermogen van overheden. Volgens Coby van der Linde laat de blokkade van de Straat van Hormuz niet alleen zien hoe kwetsbaar de internationale energievoorziening is, maar ook hoe zwak de politieke crisisreactie in Europa blijft. Terwijl het IEA oproept om de vraag te beperken en markten open te houden, kiezen landen voor nationale ingrepen in eindverbruikersprijzen en rekenen zij tegelijk op Europese solidariteit. Daarmee wordt deze crisis niet alleen een test van de energiemarkt, maar ook van het crisisvermogen van overheden.\]\]> https://www.energiepodium.nl/item/crisishuiswerk Elektrificatie: we zijn lekker op weg, maar waar gaan we heen? https://www.energiepodium.nl/item/elektrificatie-we-zijn-lekker-op-weg-maar-waar-gaan-we-heen Wed, 22 Apr 2026 12:49:00 +0200 Martien Visser De elektrificatie van het energiesysteem vraagt enorme investeringen in het stroomnet en jaagt de netwerktarieven op. Maar ondertussen blijft onduidelijk naar welk eindbeeld Nederland eigenlijk toewerkt. Dat is een fundamenteel probleem volgens Martien Visser, want de keuze voor een volledig elektrisch of juist hybride energiesysteem bepaalt hoe groot de druk op de netten wordt, en dus ook hoeveel we moeten investeren. De elektrificatie van het energiesysteem vraagt enorme investeringen in het stroomnet en jaagt de netwerktarieven op. Maar ondertussen blijft onduidelijk naar welk eindbeeld Nederland eigenlijk toewerkt. Dat is een fundamenteel probleem volgens Martien Visser, want de keuze voor een volledig elektrisch of juist hybride energiesysteem bepaalt hoe groot de druk op de netten wordt, en dus ook hoeveel we moeten investeren.\]\]> https://www.energiepodium.nl/item/elektrificatie-we-zijn-lekker-op-weg-maar-waar-gaan-we-heen Zo verwarm je met 4 vijvers 1100 woningen https://www.energiepodium.nl/item/zo-verwarm-je-met-4-vijvers-1100-woningen Fri, 17 Apr 2026 00:00:00 +0200 Redactie De vijvers in de wijk Overhees in Soest worden in de zomer te warm. Hierdoor ontstaat blauwalg, een gevaar dieren en kinderen. Bewoners willen de warmte uit de vijvers halen en hun huizen er mee verwarmen. Er ligt nu een plan om met 4 vijvers 1100 woningen te verwarmen en een eerste begin is gemaakt. Olivier van Bekkum van Energiepodium sprak in Soest met bewoners Jessica Doorn, Elsie Hijstek en Rob van Beek. De vijvers in de wijk Overhees in Soest worden in de zomer te warm. Hierdoor ontstaat blauwalg, een gevaar dieren en kinderen. Bewoners willen de warmte uit de vijvers halen en hun huizen er mee verwarmen. Er ligt nu een plan om met 4 vijvers 1100 woningen te verwarmen en een eerste begin is gemaakt. Olivier van Bekkum van Energiepodium sprak in Soest met bewoners Jessica Doorn, Elsie Hijstek en Rob van Beek. \]\]> https://www.energiepodium.nl/item/zo-verwarm-je-met-4-vijvers-1100-woningen De energietransitie maakt Europa niet vanzelf onafhankelijk https://www.energiepodium.nl/item/de-energietransitie-maakt-europa-niet-vanzelf-onafhankelijk Thu, 16 Apr 2026 00:00:00 +0200 Rob de Wijk De oorlog van Amerika en Israël tegen Iran heeft duidelijk gemaakt dat zwakkere landen veel sterkere landen het leven zuur kunnen maken, constateert Rob de Wijk. Door het afsluiten van de Straat van Hormuz heeft Iran de Amerikanen een klinkende overwinning onthouden. De oorlog van Amerika en Israël tegen Iran heeft duidelijk gemaakt dat zwakkere landen veel sterkere landen het leven zuur kunnen maken, constateert Rob de Wijk. Door het afsluiten van de Straat van Hormuz heeft Iran de Amerikanen een klinkende overwinning onthouden. \]\]> https://www.energiepodium.nl/item/de-energietransitie-maakt-europa-niet-vanzelf-onafhankelijk Energiezekerheid begint met een eerlijk gesprek over gas https://www.energiepodium.nl/artikel/energiezekerheid-begint-met-een-eerlijk-gesprek-over-gas Mon, 13 Apr 2026 10:57:00 +0200 Margriet Kuijper Sinds de oorlog in Iran hoort Margriet Kuijper het weer regelmatig in de media en talkshows: er is maar één echte, structurele oplossing en dat is duurzame energie. We moeten nog meer inzetten op de energietransitie. Recente inzichten over de enorme uitdaging van netverzwaring en de tegenvallende kosten van groene waterstof lijken daarbij een vergeten ‘detail’. De vraag of het allemaal nog wel veel sneller kan, lijkt nauwelijks gesteld te mogen worden. ‘Dit’ mag ons niet nog een keer overkomen, dus we moeten zo snel mogelijk van fossiel af. *Sinds de oorlog in Iran hoort Margriet Kuijper het weer regelmatig in de media en talkshows: er is maar één echte, structurele oplossing en dat is duurzame energie. We moeten nog meer inzetten op de energietransitie. Recente inzichten over de enorme uitdaging van netverzwaring en de tegenvallende kosten van groene waterstof lijken daarbij een vergeten ‘detail’. De vraag of het allemaal nog wel veel sneller kan, lijkt nauwelijks gesteld te mogen worden. ‘Dit’ mag ons niet nog een keer overkomen, dus we moeten zo snel mogelijk van fossiel af.*\]\]> https://www.energiepodium.nl/artikel/energiezekerheid-begint-met-een-eerlijk-gesprek-over-gas Oostenrijk leert ons dat ook eigendom ertoe doet https://www.energiepodium.nl/artikel/oostenrijk-leert-ons-dat-ook-eigendom-ertoe-doet Wed, 08 Apr 2026 10:55:00 +0200 Pieter Boot In de rondreis door landen waarvan we op het terrein van energie- en industriebeleid iets kunnen leren, is Pieter Boot in Oostenrijk aangekomen. “Hun waterkracht zorgt van oudsher al voor een hoog aandeel hernieuwbare elektriciteit – die bergen moeten we ontberen, maar wij hebben zee. Ik kijk naar drie onderdelen van hun beleid: hoe om te gaan met doelen, het belang van eigendom naast regelgeving, subsidies en beprijzing, en de stadsverwarming.” In de rondreis door landen waarvan we op het terrein van energie- en industriebeleid iets kunnen leren, is Pieter Boot in Oostenrijk aangekomen. “Hun waterkracht zorgt van oudsher al voor een hoog aandeel hernieuwbare elektriciteit – die bergen moeten we ontberen, maar wij hebben zee. Ik kijk naar drie onderdelen van hun beleid: hoe om te gaan met doelen, het belang van eigendom naast regelgeving, subsidies en beprijzing, en de stadsverwarming.” \]\]> https://www.energiepodium.nl/artikel/oostenrijk-leert-ons-dat-ook-eigendom-ertoe-doet Rechtvaardige milieubelastingen https://www.energiepodium.nl/artikel/rechtvaardige-milieubelastingen Thu, 02 Apr 2026 10:10:00 +0200 Martien Visser Milieubelastingen zijn niet leuk, maar wel algemeen aanvaard. Ook als het een eerste levensbehoefte betreft. Ze vormen een soort collectieve boetedoening. Verhoging ervan is politiek goed te verkopen. Voorstanders van daling worden al snel weggezet als milieuhaters. Toch neemt het verzet toe, ziet Martien Visser. Milieubelastingen treffen de ene groep veel harder dan de andere. Bovendien is er allerminst sprake van de sterkste schouders. Ook loopt Nederland met haar milieubelastingen flink uit de pas met de buren. De belastingen vormen de hoofdoorzaak voor de energie- en vervoersarmoede in Nederland. Milieubelastingen zijn niet leuk, maar wel algemeen aanvaard. Ook als het een eerste levensbehoefte betreft. Ze vormen een soort collectieve boetedoening. Verhoging ervan is politiek goed te verkopen. Voorstanders van daling worden al snel weggezet als milieuhaters. Toch neemt het verzet toe, ziet Martien Visser. Milieubelastingen treffen de ene groep veel harder dan de andere. Bovendien is er allerminst sprake van de sterkste schouders. Ook loopt Nederland met haar milieubelastingen flink uit de pas met de buren. De belastingen vormen de hoofdoorzaak voor de energie- en vervoersarmoede in Nederland.\]\]> https://www.energiepodium.nl/artikel/rechtvaardige-milieubelastingen Hoe ziet een effectieve uitvoeringsorganisatie van de warmtetransitie er uit? https://www.energiepodium.nl/artikel/hoe-ziet-een-effectieve-uitvoeringsorganisatie-van-de-warmtetransitie-er-uit Tue, 31 Mar 2026 09:35:00 +0200 Sible Schöne De warmtetransitie strandt niet op ambities, maar op uitvoering. Zolang gemeenten wel plannen maken maar geen robuuste lokale organisatie optuigen, blijft het aanmodderen. Volgens Sible Schöne zijn daarvoor drie partijen onmisbaar: een uitvoerende gemeente, een krachtige bewonersorganisatie en een publiek warmtebedrijf. De warmtetransitie strandt niet op ambities, maar op uitvoering. Zolang gemeenten wel plannen maken maar geen robuuste lokale organisatie optuigen, blijft het aanmodderen. Volgens Sible Schöne zijn daarvoor drie partijen onmisbaar: een uitvoerende gemeente, een krachtige bewonersorganisatie en een publiek warmtebedrijf.\]\]> https://www.energiepodium.nl/artikel/hoe-ziet-een-effectieve-uitvoeringsorganisatie-van-de-warmtetransitie-er-uit Een zegen in vermomming https://www.energiepodium.nl/artikel/een-zegen-in-vermomming Thu, 26 Mar 2026 11:00:00 +0100 Anton Buijs De ondoordachte aanval van de Verenigde Staten en Israël op Iran heeft de wereld in een energiecrisis gestort. De gebeurtenissen drukken ons opnieuw met de neus op de feiten. Europa is voor zijn energievoorziening en energierekening veel te afhankelijk van externe krachten die het niet kan beheersen. Hadden we ons hiertegen beter kunnen wapenen? In theorie wel, vindt Anton Buijs, maar de werkelijkheid is en blijft weerbarstig. *De ondoordachte aanval van de Verenigde Staten en Israël op Iran heeft de wereld in een energiecrisis gestort. De gebeurtenissen drukken ons opnieuw met de neus op de feiten. Europa is voor zijn energievoorziening en energierekening veel te afhankelijk van externe krachten die het niet kan beheersen. Hadden we ons hiertegen beter kunnen wapenen? In theorie wel, vindt Anton Buijs, maar de werkelijkheid is en blijft weerbarstig.*\]\]> https://www.energiepodium.nl/artikel/een-zegen-in-vermomming De energietransitie is noodzakelijk veiligheidsbeleid https://www.energiepodium.nl/artikel/de-energietransitie-is-noodzakelijk-veiligheidsbeleid Tue, 24 Mar 2026 08:58:00 +0100 Peter de Jong Wat hebben 1956, 1973, 1979, 1990, 2006, 2009, 2022 en 2026 gemeen? In al deze jaren werd de wereldeconomie hard geraakt door het moedwillig afsluiten van een groot deel van de fossiele energiestromen, aldus Peter de Jong. Wat hebben 1956, 1973, 1979, 1990, 2006, 2009, 2022 en 2026 gemeen? In al deze jaren werd de wereldeconomie hard geraakt door het moedwillig afsluiten van een groot deel van de fossiele energiestromen, aldus Peter de Jong.\]\]> https://www.energiepodium.nl/artikel/de-energietransitie-is-noodzakelijk-veiligheidsbeleid Op zoek naar een warmtepomp, verdwaald in adviesland https://www.energiepodium.nl/artikel/op-zoek-naar-een-warmtepomp-verdwaald-in-adviesland Thu, 19 Mar 2026 09:30:00 +0100 Arjen Kingma Een half jaar geleden is Arjen Kingma verhuisd van een appartement in het centrum naar een 2 onder 1 kap uit 1935 aan de rand van de stad. “Voordeel is dat de Veluwe 5 minuten wandelen verderop is, nadeel is dat ik van een label D naar G ben gegaan. Genoeg te doen dus. Glas vervangen door HR++, dak en vloer isoleren (dat was überhaupt nog niet gedaan) en radiatoren vervangen door vloerverwarming waren de eerste stappen. De spouw isoleren, is helaas geen optie (deze is te smal en zit vol met puin ligt) anders had ik dat ook gedaan.” Een half jaar geleden is Arjen Kingma verhuisd van een appartement in het centrum naar een 2 onder 1 kap uit 1935 aan de rand van de stad. “Voordeel is dat de Veluwe 5 minuten wandelen verderop is, nadeel is dat ik van een label D naar G ben gegaan. Genoeg te doen dus. Glas vervangen door HR++, dak en vloer isoleren (dat was überhaupt nog niet gedaan) en radiatoren vervangen door vloerverwarming waren de eerste stappen. De spouw isoleren, is helaas geen optie (deze is te smal en zit vol met puin ligt) anders had ik dat ook gedaan.”\]\]> https://www.energiepodium.nl/artikel/op-zoek-naar-een-warmtepomp-verdwaald-in-adviesland 117 economen tegen Tata Steel – maar hebben ze gelijk? https://www.energiepodium.nl/artikel/117-economen-tegen-tata-steel-maar-hebben-ze-gelijk Wed, 18 Mar 2026 11:20:00 +0100 Pieter Boot Vorige week las Pieter Boot dat 117 economen verklaarden dat ondersteuning door het rijk van verduurzaming van Tata Steel Nederland (TSN) geen goed idee was. Maar kloppen hun argumenten? Vorige week las Pieter Boot dat 117 economen verklaarden dat ondersteuning door het rijk van verduurzaming van Tata Steel Nederland (TSN) geen goed idee was. Maar kloppen hun argumenten? \]\]> https://www.energiepodium.nl/artikel/117-economen-tegen-tata-steel-maar-hebben-ze-gelijk De wereld is te serieus om in spelletjes te denken https://www.energiepodium.nl/artikel/de-wereld-is-te-serieus-om-in-spelletjes-te-denken Tue, 17 Mar 2026 09:41:00 +0100 Frank van den Heuvel Eerder heeft Frank van den Heuvel voor EnergiePodium geschreven over het Monopoly-spel en over Kolonisten van Catan. “Het zijn spelletjes die ik met onze kinderen speelde. Hard tegen hard. Meedogenloos. Medelijden bestond niet en het ging om de knikkers; en de eer in het gezin. Als mijn vrouw zei dat ik rustig aan moest doen, omdat het ‘maar een spelletje is’, zei ik: ‘juist omdat het maar een spelletje is, kan ik het hard spelen’. Onze kinderen werden getrainde en gevreesde tegenstanders in hun vriendenkring.” Eerder heeft Frank van den Heuvel voor EnergiePodium geschreven over het Monopoly-spel en over Kolonisten van Catan. “Het zijn spelletjes die ik met onze kinderen speelde. Hard tegen hard. Meedogenloos. Medelijden bestond niet en het ging om de knikkers; en de eer in het gezin. Als mijn vrouw zei dat ik rustig aan moest doen, omdat het ‘maar een spelletje is’, zei ik: ‘juist omdat het maar een spelletje is, kan ik het hard spelen’. Onze kinderen werden getrainde en gevreesde tegenstanders in hun vriendenkring.”\]\]> https://www.energiepodium.nl/artikel/de-wereld-is-te-serieus-om-in-spelletjes-te-denken Dringen in de wachtrij https://www.energiepodium.nl/artikel/dringen-in-de-wachtrij Wed, 11 Mar 2026 10:21:00 +0100 Martien Visser Stedin, Enexis en Alliander stelden onlangs vast dat de wachtrijen voor extra capaciteit op hun netwerk ondanks enorme investeringen verder zijn toegenomen. Een paar weken eerder kondigde TenneT een aansluitstop aan tot 2033, het kan ook 2035 worden, voor nieuwe woningen in Gelderland, Flevoland en Utrecht aan komt. Toenmalig minister Hermans toonde zich “zeer ontstemd”. Andermaal blijkt het Nederlandse elektriciteitsnetwerk niet toegerust op wat we ervan vragen. Andermaal blijkt dat de plannenmakers een veel te optimistische kijk hebben op het energiesysteem, waardoor waarschuwingen in de wind zijn geslagen. Terwijl de nationale stroomvraag nota bene niet eens is gestegen. Energiebeleid moet je niet aan optimisten toevertrouwen, blijkt wederom volgens Martien Visser. Stedin, Enexis en Alliander stelden onlangs vast dat de wachtrijen voor extra capaciteit op hun netwerk ondanks enorme investeringen verder zijn toegenomen. Een paar weken eerder kondigde TenneT een aansluitstop aan tot 2033, het kan ook 2035 worden, voor nieuwe woningen in Gelderland, Flevoland en Utrecht aan komt. Toenmalig minister Hermans toonde zich “zeer ontstemd”. Andermaal blijkt het Nederlandse elektriciteitsnetwerk niet toegerust op wat we ervan vragen. Andermaal blijkt dat de plannenmakers een veel te optimistische kijk hebben op het energiesysteem, waardoor waarschuwingen in de wind zijn geslagen. Terwijl de nationale stroomvraag nota bene niet eens is gestegen. Energiebeleid moet je niet aan optimisten toevertrouwen, blijkt wederom volgens Martien Visser.\]\]> https://www.energiepodium.nl/artikel/dringen-in-de-wachtrij De merit order als onterechte zondebok https://www.energiepodium.nl/artikel/de-merit-order-als-onterechte-zondebok Fri, 06 Mar 2026 10:57:00 +0100 Frans de Heij Europese elektriciteitsprijzen blijven een terugkomende bron van politieke frustratie. Toen de Russische inval in Oekraïne in 2022 de Europese gasmarkt ontregelde en de gasprijzen naar historische hoogten stuwde, laaide, zo beschrijft Frans de Heij, de discussie over de merit order op. Omdat gascentrales in veel uren de marginale technologie zijn, vertaalde die stijging zich rechtstreeks in hogere elektriciteitsprijzen. Dat leidde tot politieke verontwaardiging: hoe kan het dat goedkope wind- en zonne-energie wordt vergoed tegen gasprijzen? In die context stelde Ursula von der Leyen dat het elektriciteitsmarktmodel, waarin de duurste maar nog gewenste centrale de prijs bepaalt, onder de nieuwe omstandigheden ter discussie stond. Europese elektriciteitsprijzen blijven een terugkomende bron van politieke frustratie. Toen de Russische inval in Oekraïne in 2022 de Europese gasmarkt ontregelde en de gasprijzen naar historische hoogten stuwde, laaide, zo beschrijft Frans de Heij, de discussie over de merit order op. Omdat gascentrales in veel uren de marginale technologie zijn, vertaalde die stijging zich rechtstreeks in hogere elektriciteitsprijzen. Dat leidde tot politieke verontwaardiging: hoe kan het dat goedkope wind- en zonne-energie wordt vergoed tegen gasprijzen? In die context stelde Ursula von der Leyen dat het elektriciteitsmarktmodel, waarin de duurste maar nog gewenste centrale de prijs bepaalt, onder de nieuwe omstandigheden ter discussie stond. \]\]> https://www.energiepodium.nl/artikel/de-merit-order-als-onterechte-zondebok Gaat het aangekondigde energie- en klimaatbeleid van Jetten-I drastisch op de schop? https://www.energiepodium.nl/artikel/gaat-het-aangekondigde-energie-en-klimaatbeleid-van-jetten-i-drastisch-op-de-schop Tue, 03 Mar 2026 09:59:00 +0100 Sanne de Boer De wisseling van regeringen heeft de afgelopen jaren geleid tot sterk wisselend energie- en klimaatbeleid in Nederland. De coalitie Jetten-I lijkt het beleid van de vorige regering grotendeels te willen voortzetten, maar op 28 januari van dit jaar oordeelde de rechter dat de overheid de energietransitie moet versnellen omdat ons land geen eerlijke bijdrage levert aan het beperken van de opwarming van de aarde.\[1\] Sanne de Boer vraagt zich af: “Om dit te kunnen doen, zijn ingrijpende maatregelen en veel geld nodig. Gaat het aangekondigde energie- en klimaatbeleid drastisch op de schop?” De wisseling van regeringen heeft de afgelopen jaren geleid tot sterk wisselend energie- en klimaatbeleid in Nederland. De coalitie Jetten-I lijkt het beleid van de vorige regering grotendeels te willen voortzetten, maar op 28 januari van dit jaar oordeelde de rechter dat de overheid de energietransitie moet versnellen omdat ons land geen eerlijke bijdrage levert aan het beperken van de opwarming van de aarde.[\[1\]](#_ftn1) Sanne de Boer vraagt zich af: “Om dit te kunnen doen, zijn ingrijpende maatregelen en veel geld nodig. Gaat het aangekondigde energie- en klimaatbeleid drastisch op de schop?” \]\]> https://www.energiepodium.nl/artikel/gaat-het-aangekondigde-energie-en-klimaatbeleid-van-jetten-i-drastisch-op-de-schop Naar een schoon Brits elektriciteitssysteem in 2030 https://www.energiepodium.nl/artikel/naar-een-schoon-brits-elektriciteitssysteem-in-2030 Thu, 26 Feb 2026 09:23:00 +0100 Pieter Boot De Britse regering-Starmer wordt veel verweten in zijn binnenlandse politiek: onvoldoende gericht op groei, rommelig in het budgettaire beleid, besluiteloos. Maar dat geldt niet voor de inzet van minister van Energy Security & Net Zero Ed Miliband. Hij stelde zich bij zijn start in 2024 twee doelen: een elektriciteitssysteem dat in 2030 nauwelijks nog broeikasgasemissies heeft en de elektriciteitsprijzen voor huishoudens ordegrootte 300 Pond lager dan in 2024. Het ging daarbij om een project dat in enkele jaren te realiseren zou zijn én met voordelen voor de lange termijn. Om dat te bereiken werd de Clean Energy Superpower Mission in het leven geroepen, een centraal gestuurde aanpak met mijlpalen waarover periodiek wordt gerapporteerd. Hoofd van de centrale sturing werd Chris Stark, die daarvoor leiding gaf aan het Climate Change Committee. Het is een interessant project volgens Pieter Boot, met verschillende kanten die ook in andere landen spelen. De Britse regering-Starmer wordt veel verweten in zijn binnenlandse politiek: onvoldoende gericht op groei, rommelig in het budgettaire beleid, besluiteloos. Maar dat geldt niet voor de inzet van minister van *Energy Security & Net Zero* Ed Miliband. Hij stelde zich bij zijn start in 2024 twee doelen: een elektriciteitssysteem dat in 2030 nauwelijks nog broeikasgasemissies heeft en de elektriciteitsprijzen voor huishoudens ordegrootte 300 Pond lager dan in 2024. Het ging daarbij om een project dat in enkele jaren te realiseren zou zijn én met voordelen voor de lange termijn. Om dat te bereiken werd de *Clean Energy Superpower Mission* in het leven geroepen, een centraal gestuurde aanpak met mijlpalen waarover periodiek wordt gerapporteerd. Hoofd van de centrale sturing werd Chris Stark, die daarvoor leiding gaf aan het Climate Change Committee. Het is een interessant project volgens Pieter Boot, met verschillende kanten die ook in andere landen spelen. \]\]> https://www.energiepodium.nl/artikel/naar-een-schoon-brits-elektriciteitssysteem-in-2030 Energiekwartetten met de minderheidscoalitie https://www.energiepodium.nl/artikel/energiekwartetten-met-de-minderheidscoalitie Wed, 25 Feb 2026 09:29:00 +0100 Jan Paul van Soest Zojuist is Jan Paul van Soest verwachtingsvol getuige geweest van de beëdiging van het nieuwe kabinet-Jetten. “Het is een interessant spel dat zich de komende jaren gaat ontvouwen: een minderheidskabinet dat voor veel voorstellen ter rechter- of ter linkerzijde steun moet zien te verwerven. Dat zou best vaak kunnen lukken, na zo’n 2 jaar stagnatie na de verkiezingen in november 2023 en een kabinet van saboteurs en brekebenen, dat in elk geval duidelijk maakte dat populistische roeptoeters willen noch kunnen besturen.” Zojuist is Jan Paul van Soest verwachtingsvol getuige geweest van de beëdiging van het nieuwe kabinet-Jetten. “Het is een interessant spel dat zich de komende jaren gaat ontvouwen: een minderheidskabinet dat voor veel voorstellen ter rechter- of ter linkerzijde steun moet zien te verwerven. Dat zou best vaak kunnen lukken, na zo’n 2 jaar stagnatie na de verkiezingen in november 2023 en een kabinet van saboteurs en brekebenen, dat in elk geval duidelijk maakte dat populistische roeptoeters willen noch kunnen besturen.”\]\]> https://www.energiepodium.nl/artikel/energiekwartetten-met-de-minderheidscoalitie Abracadabra https://www.energiepodium.nl/artikel/abracadabra Tue, 24 Feb 2026 09:23:00 +0100 Coby van der Linde De geopolitieke dynamiek trekt weer aan en de impact reikt verder dan de krantenkoppen. Sancties, handelsroutes en bilaterale afspraken hertekenen energiestromen en verschuiven de machtsverhoudingen op olie en gasmarkten. Coby van der Linde ontleedt hoe die politieke grilligheid de voorspelbaarheid uit de markt duwt en het begrip ‘evenwicht’ steeds minder waard maakt. De geopolitieke dynamiek trekt weer aan en de impact reikt verder dan de krantenkoppen. Sancties, handelsroutes en bilaterale afspraken hertekenen energiestromen en verschuiven de machtsverhoudingen op olie en gasmarkten. Coby van der Linde ontleedt hoe die politieke grilligheid de voorspelbaarheid uit de markt duwt en het begrip ‘evenwicht’ steeds minder waard maakt.\]\]> https://www.energiepodium.nl/artikel/abracadabra Groei is noodzakelijk bij energiecoöperaties https://www.energiepodium.nl/artikel/groei-is-noodzakelijk-bij-energiecoöperaties Fri, 20 Feb 2026 11:29:00 +0100 Antoinette Sol Eind 2025 haalde energiecoöperatie De Windvogel ruim 2 miljoen euro op bij haar leden. Een recordbedrag. Het is een prestatie om trots op te zijn en tegelijk exemplarisch voor een bredere ontwikkeling: de energiecoöperatieve sector groeit, in euro's, in schaal en in professionaliteit. Die groei is mooi, maar ook hard nodig volgens Antoinette Sol. Genoeg werk aan de winkel in 2026. Eind 2025 haalde energiecoöperatie De Windvogel ruim 2 miljoen euro op bij haar leden. Een recordbedrag. Het is een prestatie om trots op te zijn en tegelijk exemplarisch voor een bredere ontwikkeling: de energiecoöperatieve sector groeit, in euro's, in schaal en in professionaliteit. Die groei is mooi, maar ook hard nodig volgens Antoinette Sol. Genoeg werk aan de winkel in 2026. \]\]> https://www.energiepodium.nl/artikel/groei-is-noodzakelijk-bij-energiecoöperaties Het demissionaire kabinet versnelt klimaatverandering met het belastingplan https://www.energiepodium.nl/artikel/het-demissionaire-kabinet-versnelt-klimaatverandering-met-het-belastingplan Wed, 18 Feb 2026 14:19:00 +0100 Matthijs Meijer van Putten Het kabinet heeft op de valreep nog een belasting door de Kamers gekregen waardoor de Aarde verder zal opwarmen. Een belasting die raakt aan waar Matthijs Meijer van Putten al maanden over schrijft: Hoe vervoeren we ons zo klimaatvriendelijk mogelijk? Het kabinet heeft op de valreep nog een belasting door de Kamers gekregen waardoor de Aarde verder zal opwarmen. Een belasting die raakt aan waar Matthijs Meijer van Putten al maanden over schrijft: Hoe vervoeren we ons zo klimaatvriendelijk mogelijk? \]\]> https://www.energiepodium.nl/artikel/het-demissionaire-kabinet-versnelt-klimaatverandering-met-het-belastingplan Vergroenen in een vergrijzende democratie https://www.energiepodium.nl/artikel/vergroenen-in-een-vergrijzende-democratie Mon, 16 Feb 2026 11:08:00 +0100 Frans de Heij Wie op zijn zeventigste nog aan een meerjarige verbouwing begint, moet er behoorlijk van overtuigd zijn dat het de moeite waard is. Het betekent leven in de rommel, investeren met een lange terugverdientijd en accepteren dat vooral anderen later van het resultaat profiteren. Toch is dat precies waar Nederland nu voor staat. Terwijl het energiesysteem ingrijpend wordt verbouwd, ziet Frans de Heij dat ook de demografie in rap tempo verandert. “We proberen tegelijk te vergroenen en te vergrijzen: een combinatie die zelden expliciet wordt besproken, maar grote gevolgen heeft voor arbeid, kapitaal en onze bereidheid om ver vooruit te kijken.” Wie op zijn zeventigste nog aan een meerjarige verbouwing begint, moet er behoorlijk van overtuigd zijn dat het de moeite waard is. Het betekent leven in de rommel, investeren met een lange terugverdientijd en accepteren dat vooral anderen later van het resultaat profiteren. Toch is dat precies waar Nederland nu voor staat. Terwijl het energiesysteem ingrijpend wordt verbouwd, ziet Frans de Heij dat ook de demografie in rap tempo verandert. “We proberen tegelijk te vergroenen en te vergrijzen: een combinatie die zelden expliciet wordt besproken, maar grote gevolgen heeft voor arbeid, kapitaal en onze bereidheid om ver vooruit te kijken.”\]\]> https://www.energiepodium.nl/artikel/vergroenen-in-een-vergrijzende-democratie Nieuwe zorgen over de energie-intensieve industrie en zinvolle voornemens in nieuw coalitieakkoord? https://www.energiepodium.nl/artikel/nieuwe-zorgen-over-de-energie-intensieve-industrie-en-zinvolle-voornemens-in-nieuw-coalitieakkoord Fri, 13 Feb 2026 11:34:00 +0100 Pieter Boot De afgelopen tijd verschenen weer enkele rapporten over de stand van zaken in de energie-intensieve industrie (EEI). Volgens Pieter Boot raken we aan somberheid op dit punt gewend, maar ze zijn nog ernstiger dan op het eerste gezicht blijkt. Het nieuwe coalitieakkoord is echter voornemens hier stappen te zetten. De afgelopen tijd verschenen weer enkele rapporten over de stand van zaken in de energie-intensieve industrie (EEI). Volgens Pieter Boot raken we aan somberheid op dit punt gewend, maar ze zijn nog ernstiger dan op het eerste gezicht blijkt. Het nieuwe coalitieakkoord is echter voornemens hier stappen te zetten. \]\]> https://www.energiepodium.nl/artikel/nieuwe-zorgen-over-de-energie-intensieve-industrie-en-zinvolle-voornemens-in-nieuw-coalitieakkoord Pas op met modellen! https://www.energiepodium.nl/artikel/pas-op-met-modellen Mon, 09 Feb 2026 02:30:00 +0100 Martien Visser Bij een van zijn eerste werkgevers leerde Martien Visser met modellen werken. "Dankzij computers werden ze steeds groter. Meer data, meer aannamen, meer interacties. Idealiter worden modeluitkomsten geverifieerd. In de natuurkunde kan dat. In de gewone wereld niet of nauwelijks. Zeker niet als de toekomst beschreven wordt in business cases en scenario’s. Die lopen soms tot wel 25 jaar vooruit. Die tijd geleden moest de liberalisatie van de Europese energiemarkt nog op gang komen en waren zonnepanelen 100x duurder dan nu. Schijnbaar onbeduidende veranderingen in de aannamen kunnen op deze lange termijn uitkomsten maken of breken." Bij een van zijn eerste werkgevers leerde Martien Visser met modellen werken. "Dankzij computers werden ze steeds groter. Meer data, meer aannamen, meer interacties. Idealiter worden modeluitkomsten geverifieerd. In de natuurkunde kan dat. In de gewone wereld niet of nauwelijks. Zeker niet als de toekomst beschreven wordt in business cases en scenario’s. Die lopen soms tot wel 25 jaar vooruit. Die tijd geleden moest de liberalisatie van de Europese energiemarkt nog op gang komen en waren zonnepanelen 100x duurder dan nu. Schijnbaar onbeduidende veranderingen in de aannamen kunnen op deze lange termijn uitkomsten maken of breken."\]\]> https://www.energiepodium.nl/artikel/pas-op-met-modellen Reactie op Coalitieakkoord over Energie en Klimaat https://www.energiepodium.nl/artikel/reactie-op-coalitieakkoord-over-energie-en-klimaat Fri, 06 Feb 2026 01:00:00 +0100 Jos Cozijnsen Ambitieus-realistisch. De coalitie erkent enerzijds dat het Nederlandse klimaatdoel voor 2030 “lastig wordt”, maar houdt tevens vast aan deze ambitie, die dan mogelijk iets later zal worden ingelost. Tegelijkertijd richt zij zich op de lange termijn, op 2040 en 2050. Dat was hard nodig. Nederland was zo druk met 2030, dat de voorbereidingen voor de periode na 2030 uit het oog werden verloren. Terwijl de EU tussen 2030 en 2040 haar CO2-emissie enorm wil reduceren: van -55% naar -90%. Dat lukt niet na grondige voorbereidingen in de jaren daaraan voorafgaand. Belangrijk voorts dat de coalitie zich richt op een "slimme Europese aanpak". Klimaatbeleid is geen marathon die je individueel als land moet winnen, maar een opgave waar we, Europees en mondiaal, samen de schouders onder moeten zetten en die we samen over de finish moeten brengen. Het lukraak eigen emissies over de grens kieperen, onder het motto dat andere landen dat wel zullen oplossen omdat ze immers ook aan Parijs hebben gecommitteerd, is geen begaanbare weg en zal als een boemerang terugkomen, aldus Jos Cozijnsen en Martien Visser. Nog los van de geopolitieke consequenties dat Nederland (en Europa) zich daarmee steeds afhankelijker maakt van derden. Ambitieus-realistisch. De coalitie erkent enerzijds dat het Nederlandse klimaatdoel voor 2030 “lastig wordt”, maar houdt tevens vast aan deze ambitie, die dan mogelijk iets later zal worden ingelost. Tegelijkertijd richt zij zich op de lange termijn, op 2040 en 2050. Dat was hard nodig. Nederland was zo druk met 2030, dat de voorbereidingen voor de periode na 2030 uit het oog werden verloren. Terwijl de EU tussen 2030 en 2040 haar CO2-emissie enorm wil reduceren: van -55% naar -90%. Dat lukt niet na grondige voorbereidingen in de jaren daaraan voorafgaand. Belangrijk voorts dat de coalitie zich richt op een "slimme Europese aanpak". Klimaatbeleid is geen marathon die je individueel als land moet winnen, maar een opgave waar we, Europees en mondiaal, samen de schouders onder moeten zetten en die we samen over de finish moeten brengen. Het lukraak eigen emissies over de grens kieperen, onder het motto dat andere landen dat wel zullen oplossen omdat ze immers ook aan Parijs hebben gecommitteerd, is geen begaanbare weg en zal als een boemerang terugkomen, aldus Jos Cozijnsen en Martien Visser. Nog los van de geopolitieke consequenties dat Nederland (en Europa) zich daarmee steeds afhankelijker maakt van derden. \]\]> https://www.energiepodium.nl/artikel/reactie-op-coalitieakkoord-over-energie-en-klimaat De politiek wikt, de markt beschikt https://www.energiepodium.nl/artikel/de-politiek-wikt-de-markt-beschikt Wed, 04 Feb 2026 08:09:00 +0100 Anton Buijs Zolang de rendementen op investeringen in olie- en gasprojecten wereldwijd hoog zijn, blijft het behelpen met de verduurzaming van onze energievoorziening. Politici en overheden die anders willen, kunnen de markt wel beïnvloeden, maar niet verslaan. Toch gloort er volgens Anton Buijs hoop voor iedereen met groene idealen. Diezelfde markt waarin fossiele brandstoffen nog altijd floreren, kan zich sneller tegen ‘Big Oil’ keren dan in de bestuurskamers van de betrokken bedrijven voor mogelijk wordt gehouden. **Zolang de rendementen op investeringen in olie- en gasprojecten wereldwijd hoog zijn, blijft het behelpen met de verduurzaming van onze energievoorziening. Politici en overheden die anders willen, kunnen de markt wel beïnvloeden, maar niet verslaan. Toch gloort er volgens Anton Buijs hoop voor iedereen met groene idealen. Diezelfde markt waarin fossiele brandstoffen nog altijd floreren, kan zich sneller tegen ‘Big Oil’ keren dan in de bestuurskamers van de betrokken bedrijven voor mogelijk wordt gehouden.**\]\]> https://www.energiepodium.nl/artikel/de-politiek-wikt-de-markt-beschikt