De netbeheerders willen in 2029 nieuwe tijdsafhankelijke nettarieven invoeren. Op momenten waarop het net minder wordt belast, geldt een lager nettarief en wanneer het druk is op het net, ligt het nettarief hoger. De nieuwe tarieven moeten ervoor zorgen dat de kosten van het elektriciteitsnet eerlijker worden verdeeld, doordat ook de hoeveelheid elektriciteitsgebruik een rol gaat spelen. Ze zijn bovendien een financiële stimulans om het stroomverbruik van bijvoorbeeld elektrische auto’s en warmtepompen te verschuiven naar rustigere momenten op het net. De netbeheerders verwachten dat de nieuwe tarieven eraan bijdragen dat er minder geïnvesteerd hoeft te worden in de noodzakelijke netverzwaring en dat er extra ruimte ontstaat voor nieuwe woningen, bedrijven en laadvoorzieningen, zonder dat de leveringszekerheid in gevaar komt.
### Het tijdsafhankelijke nettariefHet tijdsafhankelijke nettarief
Bij het nieuwe tarief worden de netwerkkosten bepaald door het volume en het tijdstip van elektriciteitsgebruik. Er wordt gewerkt met meerdere tariefniveaus, die verschillen per tijdsblok en per seizoen. Deze zijn gebaseerd op de verwachte drukte op het elektriciteitsnet.
Onderstaande grafieken geven een goed beeld van de opzet van het nieuwe tariefstelsel. Het hoogste tarief is in de winterperiode tussen 16.00 en 23.00 uur. Het laagste (nul) tarief is in de zomer tussen 10.00 en 17.00 uur. In het voorstel staan geen bedragen. Maar uiteraard moeten de tarieven in het nieuwe stelsel in totaal evenveel opbrengen als het oude tarief.
### Kosten in 2030
Kosten in 2030
De netwerkbedrijven verwachten dat de netwerkkosten fors oplopen de komende jaren van € 477 in 2026 naar ongeveer € 772 in 2030. Alle bedragen inclusief BTW. Het voorstel voor het tijdsafhankelijke nettarief geldt voor een deel van de totale netkosten; circa een derde (oftewel € 257) blijft vast. De reden daarvoor is dat de netwerkbedrijven onderscheid maken tussen vaste aansluitkosten en meetkosten, en variabele netwerkkosten.
Het nieuwe nettarief betekent dat twee-derde van de netwerkkosten afhankelijk wordt van het verbruik. Om een schatting te maken van dit gemiddelde bedrag nemen we aan dat het huishoudelijk elektriciteitsverbruik door warmtepompen en elektrisch vervoer ook snel zal stijgen, laten we zeggen met zo’n 20% naar gemiddeld 2916 kWh in 2030. € 515 (dat is twee-derde van € 772) moet worden opgebracht per kWh. Dus € 515 gedeeld door 2916 kWh is gemiddeld 18 cent per kWh. Dit tarief gaat variëren van 0 cent overdag in de zomer tot ongeveer 30 cent tijdens de piekuren in de winter.
### Grote verschillen in verbruikGrote verschillen in verbruik
Er gaan tussen verschillende huishoudens grote verschillen ontstaan in verbruik. Een paar indicatieve berekeningen:
Samengevat kun je concluderen dat de huishoudens die niet bijdragen aan de oorzaken van noodzakelijke netverzwaring met elkaar het overgrote deel van de kosten hiervoor gaan betalen, terwijl de huishoudens die het probleem veroorzaken een substantiële extra bijdrage moeten leveren.
### ZonnepanelenZonnepanelen
In bovenstaande rekenvoorbeelden is geen rekening gehouden met zonnepanelen. De reden hiervoor is dat de impact van zonnepanelen op bovenstaande berekeningen beperkt is. Dit komt omdat het nieuwe netwerktarief overdag tussen tien en vijf uur in de zomer als de zonnepanelen het meest opleveren, op nul is gezet. Zie bovenstaande tabel. Uiteraard leveren zonnepanelen in de zomerperiode buiten deze uren en in de winterperiode ook wat op. 200 – 300 kWh lijkt een aardige eerste schatting bij een huishouden met tien zonnepanelen. Dat verlaagt de netwerkkosten met € 36 - 54.
### Verslimmen elektrisch vervoerVerslimmen elektrisch vervoer
Het verslimmen van elektrisch vervoer kan redelijk veel opleveren. ’s Nachts of overdag laden scheelt al snel de helft in netwerkkosten. De slimme elektrische rijder betaalt dan nog steeds ongeveer € 300 per jaar meer dan een huishouden zonder laadpaal. Daar staat tegenover dat een elektrische auto ook veel kosten bespaart. Een auto die 1 op 15 rijdt, gebruikt 3 kWh in plaats van één liter benzine of diesel. Dat scheelt in kosten al snel de helft. Dat weegt ruimschoots op tegen de extra netwerkkosten en de extra kosten van een elektrische auto mits deze voldoende kilometers rijdt.
### Verslimmen warmtepompVerslimmen warmtepomp
Het verslimmen van het gebruik van de warmtepomp kan door het voorraadvat voor warm tapwater (150–300 liter) op gunstige momenten te verwarmen, door de legionellapreventie slim te plannen en door de verwarming iets verschuiven in de tijd. De binnentemperatuur kan vaak binnen een kleine bandbreedte variëren (bijvoorbeeld 19,5–20,5 °C) zonder dat er comfortverlies wordt opgemerkt.
Het potentieel voor verslimming is waarschijnlijk een stuk lager dan bij elektrisch vervoer, omdat in het voorstel van de netwerkbedrijven 's winters van 16:00 tot 23:00 het hoogste tarief geldt. Ook als het huis in de middag een halve graad warmer is gemaakt, zal de warmtepomp toch een aanzienlijk deel van de avond moeten draaien.
Een schatting van de opbrengst van slim warmtepompgebruik is lastig te maken. Een paar honderd kWh lijkt maximaal haalbaar. Dat verlaagt de netwerkkosten jaarlijks met enkele tientjes. Daar staat tegenover dat een warmtepomp ook het nodige geld bespaart. Aardgas wordt duurder de komende jaren, door de bijmenging van groen gas en het ETS2. Een warmtepomp vervangt 1 m3 aardgas door 3 kWh stroom. Dat kan ongeveer de helft schelen. Bovendien kan bij een all electric warmtepomp het aardgas afgesloten worden. De vaste kosten voor aardgas vervallen dan (in 2026 € 361).
### Warmtepomp versus warmtenetWarmtepomp versus warmtenet
De combinatie van forse extra kosten voor de warmtepomp en beperkte mogelijkheden tot verslimming zal de populariteit van warmtepompen geen goed doen. Daar staat tegenover dat een warmtenet als aardgasvrij alternatief relatief een stuk aantrekkelijker wordt. Sommige mensen zullen dit jammer vinden. Tegelijk kun je ook zeggen dat de nieuwe nettarieven voor een eerlijkere markt zorgen.
### Dynamische tarievenDynamische tarieven
Vrijwel alle stroomleveranciers bieden inmiddels dynamische energiecontracten aan. De leverancier rekent dan de stroomprijs door, die hijzelf betaalt voor de inkoop van stroom op de day ahead markt. Deze prijs is van uur tot uur verschillend en varieert van forse negatieve prijzen bij veel zon en weinig vraag in de zomer tot regelmatig meer dan 20 cent per kWh. Zowel de hoge als de lage prijzen vallen meestal samen met hoge dan wel lage nettarieven. Kortom de prijsverschillen gedurende dag worden alleen maar groter. Deze combinatie zorgt ervoor dat de opbrengst van verslimmen, zeker bij elektrisch vervoer alleen maar groter kan worden.
### BatterijenBatterijen
De combinatie van de nieuwe nettarieven en dynamische tarieven kan een enorme stimulans worden voor thuisbatterijen, zeker voor huishoudens met een laadpaal en een warmtepomp. Je kunt ’s nachts en overdag bij lage tarieven de batterij volladen en in de ochtend en avond de batterij ontladen. De rekensom wordt uiteraard afhankelijk van het exacte stroomverbruik en de mogelijkheden om los van de batterij te verslimmen. Maar er zullen ongetwijfeld partijen komen, die dit allemaal uit kunnen rekenen en via app’s ervoor kunnen zorgen dat je als consument volledig wordt ontzorgd en aardig verdient aan je batterij.
### NetcongestieNetcongestie
Netcongestie is naast een eerlijker toerekening van de kosten de belangrijkste reden voor het nieuwe nettarief. De netbeheerders schatten dat een alternatief nettarief de piekbelasting voor levering per transformatorhuisje 3% tot 12% lager wordt. Daardoor zijn per buurt een kwart minder transformatorhuisjes nodig en kunnen richting 2030 naar schatting zo’n 700.000 woningen of 500.000 laadpunten extra gerealiseerd worden.
Een belangrijke vraag is wel wat de gevolgen zijn van het nieuwe tarief voor netcongestie door thuisbatterijen. Om zoveel mogelijk inkomsten te genereren, zullen deze allemaal ‘slim’ worden ingeregeld op de twee landelijke marktprikkels, het variabele netwerktarief en de prijs op de day ahead markt. En dus niet op het lokale congestieprobleem. Dat lijkt me vragen om problemen.