Elektrificatie: we zijn lekker op weg, maar waar gaan we heen?

De energiebelasting verlagen? Draai aan de juiste knop!

Het kabinet trekt in de Voorjaarsnota 200 miljoen euro uit om via de heffingskorting de energiebelasting te verlagen. Dat scheelt huishoudens gemiddeld zo’n 20 euro per jaar, aldus Frans de Heij. “Een noodzakelijke stap, al is er meer nodig. Martien Visser opperde in zijn artikel op Energiepodium al “energiebelasting-armoede”- een treffende term. De energiebelasting in Nederland is hoog, vooral vergeleken met andere Europese landen. Ook Radar besteedde op 3 maart aandacht aan dit onderwerp.

Als het niet kan zoals het moet….

Het is lange tijd geleden dat een Klimaat- en energiebrief aan de Tweede Kamer opent met een verwijzing naar de internationale geopolitieke veranderingen. Coby van der Linde citeert de openingsalinea graag: “In de afgelopen maanden is onze kwetsbaarheid voor geopolitieke ontwikkelingen eens te meer duidelijk geworden. Om onze economie sterk en weerbaar te houden moeten we minder afhankelijk worden van andere delen van de wereld. Dat vraagt dat we zorgvuldig nadenken over onze energie- en grondstoffenvoorziening en over onze industrie. Betaalbare en beschikbare energie staat daarin centraal en daarmee is de energievoorziening onderdeel van ons economisch beleid en veiligheidsbeleid.”

EU moet eerlijk zijn over klimaat, kosten en keuzes

Niet alleen op klimaatgebied heeft de EU haast, ook investeren in defensie is urgent, net als steun aan Oekraïne. En we moeten ons concurrentievermogen vergroten, en snel ook. Hoog tijd dus voor een discussie over keuzes maken, vindt Remco de Boer. “Hoeveel willen we waarin investeren? Iedere euro kun je immers maar een keer uitgeven. Dát erkennen zou al een goede eerste stap zijn.”

De industrie zit in de problemen, maar de oorzaak is níet het klimaatbeleid

De problemen van de Nederlandse industrie zijn niet ontstaan door klimaatbeleid, maar door te lange afhankelijkheid van goedkoop Gronings en Russisch gas. Dit stellen Tweede Kamerleden Joris Thijssen en Suzanne Kröger (GroenLinks-PvdA) in reactie op een column van energieopiniemaker Remco de Boer.

Van warmte- naar energieprogramma's? 

Pieter Boot ziet dat in de huidige fase van de energietransitie een duidelijk signaal van de overheid wordt verwacht. “Bij ‘overheid’ denken we doorgaans aan het Rijk, maar er zijn er meer. Gemeenten zijn gevraagd in 2026 met een Warmteprogramma te komen, waarbij vele ervoor kiezen dit jaar al een concept te maken. Dit wordt een belangrijk document, dat veel mensen direct aangaat.”

Een beter milieu én behoud van industrie begint bij Europese consumenten

In 1990 startte de campagne “een beter milieu begint bij jezelf”. Na heel wat kritiek werd dat vanaf 2000 vooral een beter milieu begint bij bedrijven, aldus IJmert Muilwijk. “In 2025 zien we de industrie worstelen. Europese bedrijven moeten terecht verduurzamen, maar de consument heeft daartoe geen verplichting en kan grijze producten via Alibaba blijven kopen. Het is tijd voor een slimme combinatie van “jezelf” en bedrijven. Dat kan door de vraag naar duurzame producten te verplichten. Door deze vraagcreatie wordt verduurzamen een aantrekkelijk businessmodel. Bijkomend voordeel is dat in een onzekere wereld ook gestuurd kan worden op welke productie we écht in Europa willen houden.”

Elektriciteit tussen hamer en aambeeld

Volgens investeerders is een sluitende business case voor offshore windparken onmogelijk, stelt Martien Visser. “Ze willen weer subsidie. Evenzo willen investeerders in wind op land en zon-PV voortzetting van de SDE, terwijl in Klimaatakkoord was afgesproken daarmee in 2026 te stoppen. De ontwikkeling van zon-PV op woningdaken is ingestort na het einde van de salderingsregeling. Eigenaren van gascentrales willen een capaciteitsmarkt, waarbij zij een vergoeding krijgen, noem het subsidie, bovenop de opbrengst van verkochte stroom. Kommer en kwel dus in elektriciteitsproductieland. De baten wegen niet op tegen de kosten.”

De Keeling-curve noopt tot CO2-afvang en -opslag

Al in de jaren ’90 zag Jan Paul van Soest boeiende discussies plaatsvinden over Carbon Capture and Storage (CCS), inclusief moderniteiten als stakeholderraadplegingen en sociaalwetenschappelijk onderzoek naar de percepties van deze technologie. “Het beeld was in grote lijnen: we hebben een breed scala aan opties nodig, waaronder onvermijdelijk ook CO2-afvang en -opslag. Vooruitziende ambtenaren op het toenmalige ministerie van VROM promootten ook onderzoek en ontwikkeling van CCS, en de weerstanden waren gering. Begin deze eeuw kwam het idee van ‘schoon fossiel’ in zwang: fossiele brandstoffen waar de koolstof uit kon worden gesloopt en in lege gasvelden of in aquifers zou kunnen worden opgeslagen.”

Van Poetin verlost, maar Trump op de stoep

We zijn, volgens Rob de Wijk, goed geslaagd in het verminderen van onze kwetsbaarheid van Rusland. “Dat ik ooit nog eens zou pleiten om hetzelfde te doen met Amerika verbijstert mijzelf ook.”

Insetting als efficiënte manier om klimaatdoelen in de eigen keten te behalen

Het valt Jos Cozijnsen op dat een nieuwe klimaatstrategie steeds meer terrein wint bij Nederlandse bedrijven om hun klimaatdoelen te halen: insetting. “Dat betekent het compenseren of verminderen van de CO₂-uitstoot binnen de eigen waardeketen van een bedrijf. Dat is in plaats van externe reducties, zoals bij offsetting: daarbij vindt de compensatie of reductie buiten de eigen keten plaats, bijvoorbeeld via boomaanplant of herstel van mangrovebos elders. Bij insetting wordt er extra waarde aan de eigen keten toegevoegd. Bedrijven als IKEA, Nestle, Friesland Campina, Pepsico en Arla zijn met insetting bezig. Mondiale steun tegen tropische ontbossing en voor mangrovebescherming blijft natuurlijk belangrijk. Maar om de eigen reducties te behalen blijft men steeds vaker dichter bij huis.

Friese doorpakkers in Garyp

Olivier van Bekkum van Energiepodium bezoekt het Enerzjyhûs in Garyp. Dit dorp in Friesland wil van het gas af. Met projectleider Jacob Miedema en inwoner Thom Hummel verkent Energiepodium Garyp.

Tijdens de wandeling lopen we binnen bij het Enerzjyhûs, de gasloze buurtsuper en het huis dat wordt verbouwd. Het pand uit 1930 moet straks gasloos worden bewoond. Zonder het Enerzjyhûs en de achterliggende energiecoöperatie zou de transitie minder soepel verlopen in Garyp. Olivier gaat in gesprek met projectleider Jacob Miedema en inwoner Thom Hummel.